حقیقت فصل و تمایز آن از آثار ظاهری

تفاوت مجذوب سالک و سالک مجذوب

آن شخصى كه مجذوب سالك است اصلاً نفس آن شخص اقتضاء یك هم‌چنین حركت و جهتى را مى‌كند و آن دیگرى نمى‌تواند مجذوب سالك باشد یعنى اگر بخواهد او مجذوب سالك باشد، اصلاً به سر او مى‌زند! سیستم او به‌هم مى‌خورد! ممكن است این قضیه در جسم و در سیستم فیزیكى او بخواهد تأثیر بگذارد و تمام امعاء و احشاء او را درب و داغان كند! آن كسى هم كه سالك مجذوب است و باید طریق تربیت را در پیش بگیرد، مجذوب سالك نمى‌تواند بیاید كار او را انجام بدهد. بخواهد کار او را انجام بدهد، خود او به‌هم مى‌ریزد؛ یعنى دو قسم شاكله در اینجا وجود دارد، برای یك شاكله آن كیفیت را درنظر گرفتند و برای یك شاكله این کیفیت را درنظر گرفتند. بله، ممكن است همین شخص سالك مجذوب در بعضى از مراتب آن جنبۀ مجذوب سالك را پیدا كند و بعد دوباره برگردد و تغییر و تحولات در او پیدا بشود. همه یك میزان نیست و آن شخص هم به یك مرتبه برسد كه مرتبۀ بقاء او غلبه كند و بعد سالك مجذوب بشود. هر شخصى در هر موقعیت باید به همان وضعیتى كه براى او در آن موقعیت قرار دارد عمل كند. به [وضعیت] دیگرى نمى‌تواند عمل كند، لذا هیچ‌وقت شما نمى‌توانید بگویید که چرا من او نیستم و او من نیست؟ ممكن است همان شخص بگوید: اى كاش من او بودم! یعنى درعین‌حالی كه شما به دیگرى غبطه مى‌خورید، در شما یك حقیقتى پنهان شده كه دیگرى به شما غبطه مى‌خورد! شما باید راه خود را بروید! هركسى باید مسیر خود را برود! الآن این فهم و موقعیتى كه من دارم همین فهم و موقعیت اقتضاء مى‌كند كه این مسیر و راه را طى بكنم و اگر خلاف كردم دیگر خودم را تباه كردم. دیگر نه سلوك جذبى دارم نه جذب سلوكى دارم! هیچ‌کدام را دیگر ندارم و در اینجا هردو را ازدست خواهم داد.