کیفیت ارتباط ماده و نفس در حیات و ممات

وجود ارتباطات و عواطف قوى در فرهنگ‌هاى شرقى

یک دفعه از شخصى شنیده بودم که از بعضى از آشنایان خود نقل مى‌كرد و مى‌گفت که پدر آنها چند روزى در بیمارستان در حال كُما بود، بعد اینها در منزل بودند! اصلاً هیچ‌كدام از آنها در بیمارستان نبودند! خود همان‌ها گفته بودند كه پدرمان همان‌جا باشد و ما خرج او را مى‌دهیم ـ شخص متمولى بوده است ـ بعد به آنها از بیمارستان خبر می‌دهند كه پدر شما وفات كرده است، مى‌گویند: وفات كرد كه كرد! یكى را مى‌فرستند و پولى هم به او مى‌دهند و خود آنها نمی‌روند و به او مى‌گویند: از همان‌جا او را ترخیص كن و به بهشت‌زهرا ببر و او را خاک کن و به ما هم اصلاً نگو كه قبر او كجاست! و لذا اینها حتی قبر او را هم نمى‌دانند كجاست! واقعاً عجیب است كه آدم تصور مى‌كند که آیا مى‌شود روزگار یک روزگارى بشود كه یك هم‌چنین مسائل، وضعیت، تعلق و برداشتى وجود داشته باشد؟! این خیلى عجیب است! باورهاى انسان چگونه تغییر پیدا مى‌كند و یك باور تبدیل به یك باور دیگر مى‌شود؟ حالا تا مدتى پیش این باور را داشت، اصلاً كم‌كم مى‌آید و این باور آن‌چنان جایگزین باور اول مى‌شود كه حتى هشدارى هم دیگر به او نمى‌دهد كه بابا تو این‌طوری بودى! می‌گوید که اصلاً این واقعیت و این مسئله همین است. حالا بعد دوباره چه بشود یا مثلاً تغییر و تحولى پیدا بشود، آن دیگر یك مسئلۀ دیگر است. در خیلى از فرهنگ‌هاى غربى یك هم‌چنین مسئله‌اى به‌چشم مى‌خورد.

علت قوی‌تر بودن ارتباطات و عواطف در فرهنگ‌هاى شرقى

در فرهنگ‌هاى شرقى آن ارتباطات و عواطف قوى‌تر است و نه‌اینکه حالا صرفاً به اسلام مربوط باشد، نه، بلكه روابط در كشورهاى شرقى مستحكم‌تر است و ارتباطات بهتر است و این مسئله هم به همان لحاظ كیفیت فرهنگ و اصالت آنها برمى‌گردد.