تبیین ماهیت جنس و فصل در فلسفه اسلامی

بنابراین وقتى كه حیوان مى‌خواهد تعریف بشود خود حیوان فى‌حدّنفسه باید مشخص بشود نه‌اینکه ما بخواهیم فصلیتى را به‌عنوان انسان یا غیر انسان ضمیمه كنیم كه به ضمیمۀ آن فصلیت، حیوان معناى خود را بنمایاند و نشان بدهد. دراین‌صورت علاوه بر اینكه آن ماهیت را فى‌حدّنفسه تعریف نكردید بلكه در اینجا مستلزم دور شده‌اید. البته ایشان مسئلۀ دور را در اینجا نگفتند و من عرض می‌کنم.

این مسئله باعث مى‌شود كه خود ماهیت فى‌حدّنفسه جنس یا فصل باشد و خودش فى‌حدّنفسه در آن تعریف هویّت و حقیقت خودش را پیدا كند، دراین‌صورت چگونه شما مى‌توانید همین ماهیت را در ضَمّ با یك امر دیگرى قرار بدهید؟! وقتى كه حیوان در اینجا خودش فى‌حدّنفسه جداى از فصل است چگونه همین حیوان مى‌تواند به ضَمّ ضمیمۀ فصل تبدیل به یك نوع بشود؟! شما در اینجا گفتید که حیوان با فصل فرق مى‌كند ولى در این بیان دوم فصل را در شكم حیوان بردید و گفتید که یك حیوان هم داریم كه این حیوان عبارت از انسان است، پس دیگر شما نمى‌توانید بگویید که حیوان انسان است بلکه باید بگویید که حیوان حیوان است و ناطقیت هم ناطقیت است و این دو وقتى باهم تركیب بشوند انسان پدید مى‌آید اما اینكه بگویید: حیوان حیوان است و یك حیوان هم داریم که انسان هست این مسئله خلاف آن تعریفى است كه شما ابتدائاً از این كردید و این معنایش این است كه این ماهیتى كه شما تعریف كردید خودش متبدّل به صورت دیگری می‌شود؛ امروز به این صورت و فردا به صورت دیگری درمى‌آید، می‌گوید که این دست خودم هست امروز من حیوانیت تنها را دارم ولی فردا در این حیوانیت فصل هم داخل است و انسانیت هم در آن داخل است، چه فرق مى‌كند اینکه بگویید: انسان یا حیوان؟!

حیوانِ انسان نما

البته اگر شما به یكى بگویید: «حیوان» به او برمى‌خورد ولى باید برایش توضیح بدهید كه نه آقا به شما برنخورد تو واقعاً حیوانى منتها خودت نمى‌دانى كه حیوان هستی!