مقام هوهویت و مراتب اطلاق در هستی

یكى بودن مجراى ولایت

تلمیذ: در روایت که اگر دو امام در یک زمان باشند یکی از آنها صامت و دیگری ناطق است. پس امامت در ایشان به فعلیت رسیده است. 

استاد: نه، آنچه داریم که اگر امام باشد یكى صامت و یكى ناطق است این به معناى همان ظهور امامت است والاّ دو مجراى ولایت امكان ندارد، مجراى ولایت باید یكى باشد چون تجلّی، تجلّى واحد است و تجلى مُماثِل نیست و یك نفس باید باشد تااینكه بتواند آن تجلّى را در همۀ عالم متعیّن بكند لذا خود امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در زمان پیغمبر امام نبود. شرایط امامت را داشت ولى امام نبود. خیلى فرق مى‌كند.

تلمیذ: پس چرا پیغمبر در دعوت عشیرۀ اقربین فرمودند که از على اطاعت كنید؟ 

استاد: بله، مى‌گویند که باید از او اطاعت كنید؛ آن جنبۀ اطاعت از امیرالمؤمنین منافاتى با این قضیه ندارد اطاعت از امیرالمؤمنین درقبال پیغمبر كه جنبۀ استقلالى نداشت! آن افاضۀ از نفس پیغمبر بر امیرالمؤمنین است لذا اطاعت از او هم واجب مى‌شود لذا یكى است. در زمان امام حسن هم مسئله همین‌طور بود یعنى كلام امام حسین هم در زمان امام حسن حجت است و فرق نمى‌كند؛ یعنى اگر روایتى شرعى از امام حسین در زمان امام حسن علیهماالسّلام نقل بشود شما او را حجت نمى‌دانید؟! حجت است دیگر و فرق نمى‌كند. ولى تجلّى از امام حسن به نفس امام حسین علیهما‌السّلام است كه از زبان امام حسین خارج مى‌شود و فقط امام یكى است.

تلمیذ: منهاى قضیۀ اعتراض، این‌طور است؟

استاد: بله، در آنجا فرق می‌کند و خود امام حسین علیه‌السّلام است، آن سعه‌اى كه لازمۀ امام است آن سعه را طبعاً آن موقع امام حسین ندارد و با همین مسئله مواجه مى‌شود. چطور اینكه در قضیۀ حضرت زهرا علیهاالسّلام هم همین‌طور بود و اعتراضى كه به امیرالمؤمنین كرد همین‌طور بود؛ «یا ابنَ أبی‌طالِبٍ اشتَمَلتَ شِملَةَ الجَنینِ و قَعَدتَ حُجرَةَ الظَّنینِ نَقَضتَ قادِمَةَ الأجدَلِ فَخانَتکَ ریشُ الأعزَلِ هَذا ابنُ أبی‌قُحافَةَ قَدِ ابتَزَّنی نُحَیلَةَ أبی و بُلَیغَةَ ابنی».¹