ماهیت و نقش آن در درک مراتب هستی

کمک شیطان!

آن كسى كه به او پول بذل مى‌كنند، بذل مال مى‌كنند و مى‌گوید: راه فرار پیدا كنم كه بتوانم بذل را رد كنم این معلوم است هیچ [نفهمیده است]! خدا عمرت بدهد! بذل مال را كه نمى‌شود ردّ كرد، اینکه صریحِ روایت هست!¹ مالى را كه به این شخص بذل شده درصدد برمى‌آید یك راهى پیدا كند [تا بذل را رد کند و خود را از استطاعت بیندازد و با خود می‌گوید که] اى بابا من در خانه‌ام نشسته‌ام حالا باید بذل را رد كنم! جبرئیل بیكار بودى كه در سر آن شخص انداختى که بیاید به من بذل زاد و راحله بكند؟! شروع مى‌كند غُرزدن، مى‌نشیند فكر مى‌كند برود آن كتاب را ببیند دوباره روایات را ببیند، این کار را نمى‌كند؟! مگر ما الآن چه‌کار مى‌كنیم؟! وقتى یك چیزی مخالف روشمان ببینیم چه‌کار مى‌كنیم؟! به این‌طرف مى‌رویم مى‌نشینیم فكر مى‌كنیم تعمّق مى‌كنیم تا سوراخ و سُنبه‌ و روزنه‌اى پیدا بكنیم، از این مى‌پرسیم، از آن مى‌پرسیم که آقا شما چنین چیزى را دیده‌ای؟! راهى به نظرت مى‌رسد؟! این چیست؟! شیطان است! مدام مى‌آید و وسوسه می‌کند؛ وقتى انسان به‌دنبال حق نیست خدا هم برای انسان شیطان را مى‌فرستد و مى‌گوید که حالا برو و كمكش كن! ﴿وَ إِنَّ ٱلشَّيَٰطِينَ لَيُوحُونَ إِلَىٰٓ أَوۡلِيَآئِهِم﴾² اینجاست كه مى‌آید و راه را نشان مى‌دهد؛ با راه شرع مى‌آید و راه نشان مى‌دهد كه این فریضه، با همان راهِ شیطانىِ شرعى برداشته بشود و خیال راحت بشود! چون باید خیالمان را راحت كنیم! خیال نمى‌گذارد [که راحت باشیم]!

روایت صریح امام صادق علیه‌السّلام را چه می‌فرمایید؟! وقتی بذل زاد و راحله شد باید به حج بروید! این خیال ناراحت است! جواب صاحب وسائل را چه باید بدهد؟! جواب محمد بن مسلم را چه باید بدهد؟! جواب أبى‌بصیر را چه باید بدهد؟! جواب آن چیزهایی كه تابه‌حال خوانده است را چه باید بدهد؟! این جواب‌ها براى او دغدغۀ نفس ایجاد مى‌كند و یك‌دفعه از یك راهی وارد مى‌شود و می‌گوید که بسیارخوب، شما كه الآن مى‌خواهید از اینجا بروید تنها كه نمى‌شود باید سى‌نفری همراهت باشند و موقعیت هم [مناسب باشد] این‌هم كه بذل مال براى یك نفر كرده است! [پس نمی‌شود رفت!]