مرتب سازی:
جلسه ۶۲۲
2یك نكتهای مرحوم آقا هم راجع به تفسیر المیزان ایشان میفرموند كه من بارها از ایشان میشنیدم سابق كه ایشان میفرمودند: تفسیر المیزان اگر در حوزههای علمیه تدریس بشود دویست سال بعد تازه میفهمند مرحوم علامه چه گفته است و خب این شاید در بادی امر یك مطلب ثقیل و اغراق آمیز به نظر بیاید ولیكن وقتی سایر تفاسیری كه امروزه نوشته میشود ما نگاه میكنیم میبینیم همچین حرف بیربطی هم نیست اینهایی كه مدعی تفسیر هستند چه تفاسیری كه خلاصه نوشتند و در باب تبیین آیات و اینها مطالبی را كه فرض كنید مطالبی كه نقل میكنند میبینیم نه، چیزی نیست، اتفاقا بعدا من از مرحوم مطهری هم شنیدم كه ایشان در یك مجلسی به افراد گفته بود كه من از آقای آقاسیدمحمد حسین یك همچنین چیزی را شنیدم و مدتی درباره این فكر میكردم تا اینكه دیدم بله مطلب همین است این تفسیر المیزان در شرایط فعلی قدر و قیمتش معلوم نیست و باید خیلی بگذرد و تازه تدریس بشود نه اینكه همینطوری افراد بخواهند مطالعه كنند، حالا یك كسی بیاید تفسیر نوین را بگذارد بغل تفسیر المیزان و بگوید این مفسر این را میگوید و این مفسر این را میگوید این چیست؟ این معلوم است آدم مریضی است، آدمی كه یقینیاتش برای ما وهمیات بود، بنده بودم با آنها مجالس هم داشتیم، یقینیات آنها برای ما در آن زمان، زمان نوجوانیمان، یقینیاتش برای ما وهمیات بود، حالا این افراد بیایند در این محدوده و تفسیر بگویند این واقعا تضحیة علم و ابطال علم است باید انصاف بدهیم آن وقت در این موارد انسان میتواند كاملا یعنی وقتی كه ذهن و مغز با اینگونه تحقیقات و تقریرات و تمایزات عادت كند و بتواند به یك تحلیلی برسد در آنجا دیگر در مطالب و در علوم میتواند خودش صاحب نظر بشود و موارد برای صلاح و فساد را و سقیم وصحیح را میتواند تشخیص بدهد كه كدام مورد مغلطه است و جدل است كدام برهان است كدام یقین است كدام بر پایه حدس و خیال است كدام بر پایه وهم است آن نفس یك همچنین چیزی دارد.