تبیین تفاوت‌های تعیّن و تشخّص در فلسفه
نقش تعلقات نفسانی در ایجاد اختلافات و تضادهای انسانی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق تفاوت‌های فلسفی میان دو مفهوم «تعیّن» و «تشخّص» می‌پردازند. ایشان با بیان اینکه تشخّص به اصل وجود و هویت شیء بازمی‌گردد، تعیّن را امری نسبی و ناشی از حدود و امتیازات می‌دانند که در مراتب وجودی معلول‌ها پدیدار می‌شود. در ادامه، این مبحث به عرصۀ اخلاق و عرفان کشیده شده و با استناد به کلام مولانا، تبیین می‌شود که چگونه «اسیر رنگ شدن» و تعلقات نفسانی، منشأ اصلی اختلافات و درگیری‌های انسانی است. استاد با ذکر نمونه‌های تاریخی از سیره بزرگان، نشان می‌دهند که چگونه رهایی از این تعلقات و تعیّنات زائد، انسان را به آرامش و آزادی حقیقی می‌رساند. در پایان، مباحثی پیرامون احکام شرعی و مسائل مبتلابه در مجالس و تعاملات اجتماعی مطرح شده و بر ضرورت نگاه دقیق به مبانی شرعی و پرهیز از تسامح در امور دینی تأکید می‌گردد.
تبیین تفاوت‌های تعیّن و تشخّص در فلسفه
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق تفاوت‌های فلسفی میان دو مفهوم «تعیّن» و «تشخّص» می‌پردازند. ایشان با بیان اینکه تشخّص به اصل وجود و هویت شیء بازمی‌گردد، تعیّن را امری نسبی و ناشی از حدود و امتیازات می‌دانند که در مراتب وجودی معلول‌ها پدیدار می‌شود. در ادامه، این مبحث به عرصۀ اخلاق و عرفان کشیده شده و با استناد به کلام مولانا، تبیین می‌شود که چگونه «اسیر رنگ شدن» و تعلقات نفسانی، منشأ اصلی اختلافات و درگیری‌های انسانی است. استاد با ذکر نمونه‌های تاریخی از سیره بزرگان، نشان می‌دهند که چگونه رهایی از این تعلقات و تعیّنات زائد، انسان را به آرامش و آزادی حقیقی می‌رساند. در پایان، مباحثی پیرامون احکام شرعی و مسائل مبتلابه در مجالس و تعاملات اجتماعی مطرح شده و بر ضرورت نگاه دقیق به مبانی شرعی و پرهیز از تسامح در امور دینی تأکید می‌گردد.
تبیین تفاوت‌های تعیّن و تشخّص در فلسفه
16اینجا خیلى قضیه جالب است مثلاً فرض كنید یك نفر در اینجاست و یك قضیه‌اى اتفاق مى‌افتد خب این را باید چه بنویسد؟ این واقعه روز هجدهم ماه رمضان اتفاق افتاد یا روز هفدهم؟! حالا اگر كسى فرض كنید در مشهد هست و مى‌خواهد این واقعه را بنویسد، براى مشهد هفدهم است و براى اینجا كه قم است هجدهم است، این چه بنویسد؟ این باید قاعدتا آن منطقه‌اى كه این حادثه در آن اتفاق افتاده تاریخ آن را بنویسد. میزان تاریخ محل خودش نیست چون اگر بنویسد این واقعه در روز هفدهم اتفاق افتاد درحالى‌كه آنجا هجدهم بود بااینكه الآن در مشهد هست ولكن باید به‌حساب آن قضیه و واقعه نگاه كند و به‌عكس، ولى مى‌بینیم این اشتباه معمولاً هست. مگر اینكه یك اتفاقى را بنویسیم منطبق با یك تاریخ شمسى یا میلادى.
تلمیذ: در خصوص شهادت امام رضا علیه‌السّلام چطور؟
استاد: شهادت امام رضا روز 29 است و در آن حرفى نیست.
تلمیذ: ...
استاد: وحدت به‌عنوان خود اصل اسلام منظور است، فرض كنید اگر تاریخ در تمام ممالك اسلامى تاریخ قمرى باشد براساس آن بین مسلمین وحدت خواهد بود! نه وحدت در روز بلكه وحدت در بِناء منظور است، ولى فرض كنید الآن یكى تاریخ قمرى مى‌گیرد مثل سعودى و حتی عراق تاریخشان قمرى است ـ در آن زمان سابق بود الآن نمى‌دانم ـ حالا ایران در زمان شاه، تاریخ شاهنشاهى مى‌گرفتند؛ 2500 كوروشی و شاهنشاهی، قبلش تاریخ قمری بود و بعدش شمسی است. یك عده هم در ممالك اروپایى تاریخ را تاریخ میلادى قرار مى‌دهند. هركسى براى خودش یك مبدأ و یك میزان دارد ولى اگر این مسئله براساس بِناء قمرى باشد آن بناء از اسلام آمده است خب این بهتر نیست؟! این یكى دو روز اختلاف، كارى ندارد چون این اختلاف در همه‌جا هست. الآن فرض کنید حكومت آمریكا حكومت اسلام بشود الآن یك روز اختلاف بین آمریكا و ایران است ولى اگر هردو تاریخ، تاریخ قمرى باشد آیا این وحدت نیست؟! حالا که تاریخ آنها تاریخ میلادى است این باعث مى‌شود روز و شب ما با آنها یكى بشود؟! نه، الآن براى آنها دوشنبه است و براى ما سه‌شنبه است.