جلسه ۶۱۸

اعوذباللَه من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 صحبت راجع به امتیاز و تعین بود، عرض شد كه مساله تشخّص با مساله تعین متفاوت است تعین عبارت است از امتیاز و امتیاز افتراق بین شیء و شیء دیگر است همین كه دوئیت ملاحظه بشود یعنی امتیاز این با او فرق می‌كند حالا این افتراقش به واسطه چیست؟ و منشاء این افتراق چیست؟ این یك مطلب دیگر است كه برگشت آن یا به خود نحوه وجود است چنان‌كه مرحوم آخوند می‌فرمایند و قائلین به اصالت وجود قائل به این مساله هستند یا تحقق ماهیت است كه بنا بر قاعده اصالت ماهیت مساله به او برمی‌گردد حالا كاری به صحت و سقم آن نداریم ولی در اینجا می‌خواهیم بگوییم مساله امتیاز با مساله تشخّص فرق می‌كند بسته به این است كه تشخّص چطور باشد.

 روی این جهت امتیاز یك شیء از شیء دیگر یا به نفس همان حقیقت شیء است كه امتیاز ذات باری از سایر موجودات و مخلوقات، كه خود ذات باری از حیث وجود و از حیث انّیت یعنی همان خصوصیت و شیئیت ذات باری، این با سایر موجودات متفاوت است زیرا آن در لامرتبه‌ای و لاحدی و لاقیدی قرار دارد، وجودی است به این نحو كه حد و قید و مرز ندارد و شكل و ماده ندارد و محوضت در تجرد دارد این خصوصیت ذات باری است كه بواسطه این خصوصیت از سایر مخلوقات و مظاهر متشخصّه متفاوت است بقیه همه دارای حدّ می باشند حتی اگر حدّ آنها وجودی هم باشد یعنی حدّشان حدّ ماهیتی به عنوان جنس و فصل و اینها نباشد بلكه همان مرتبه وجودی باشد باز در اینجا با ذات باری متفاوت است از نقطه نظر سِعی و عدم تقید و اطلاقیتی كه در وجود باری است و در وجود آنها این اطلاقیت نیست بنابراین عالم ارواح با عالم ملائكه با اینكه آنها وجود مجرد هستند و حدّ ماهوی آنها حدّ وجودی آنهاست و دارای جنس و فصل نیستند در عین حال با ذات باری متفاوتند و از این نقطه نظر خوب خیلی از دقائق و ظرائف در اینجا روشن می‌شود و مشخص می‌شود این ارتباط آن حقائق وجودیه مجرده با حقایق مادی و نفوس به چه كیفیت است، چگونه ارتباط برقرار می‌كنند و چگونه انسان این ارتباط را ادراك می‌كند این ارتباط عبارت است از حضور این نفوس مجرده در ظرفی كه نفس در آن ظرف استقرار دارد در هر مرتبه‌ای كه در آن مرتبه قرار دارد.