ماهیت کلی و جزئی در فلسفه و عرفان

پس اینها مسائل خارجی است یک مقداری هم برگشتش به میزان اطلاع خود شخص است، خود شخص با اطلاعی که از متکلم و از جریانات دارد، آن اطلاعاتش در کیفیت تحصیل مطلب کمک می‌کند. اینها من‌حیث‌المجموع مسائلی است که برای فرد حاصل می‌شود و هر شخصی به مقتضای ارتباطش در این مسئله [مطالب را به‌نحوی ادراک می‌کند].

ما در زمان گذشته، خودمان می‌دیدیم وقتی که بعضی‌ها یک مطلبی را می‌گفتند دقیقاً برداشتی که من می‌کردم صد و هشتاد درجه با بقیه فرق می‌کرد، صد و هشتاد درجه، نه صد و هفتاد درجه! دقیقاً صد و هشتاد درجه با برداشتی که می‌دیدم بعضی‌ها می‌کنند تفاوت داشت و الآن آن برداشت [اشتباه] دارد ترویج می‌شود! دیگر ببینید چه خواهد شد! برداشت صد و هشتاد درجه‌ای [مخالف با برداشتی] که من داشتم ـ و من یقین به صحت برداشت خودم دارم، دیگر یقین دارم و انسان که نمی‌تواند یقین را انکار کند. ـ الآن این برداشت را می‌بینید که دارد ترویج می‌شود.

هرکسی یک نوع برداشتی دارد و یک نوع برای خودش از صحبتی که شده صورت مثالی ذهنی کشف می‌کند؛ یعنی می‌گوید: منظور این شخص که الآن دارد در اینجا صحبت می‌کند از آن مطالب این است. صحبتی که ایشان کردند صحبتی است که هیچ ارتباطی ندارد. صحبتی است که از متکلم خارج شده و از متکلم سر زده و این مسئله‌ای هست که قائم به او است؛ نه ارتباطی من با ایشان دارم و نه ارتباطی با صحبت ایشان دارم بلکه فقط یک ارتباطی از نظر صوتی و برداشت علمی که همان علم معلوم بالذات است از مطالب ایشان برای من حاصل می‌شود که به آن می‌گوییم: صورت مثالی، کشف این صورت مثالی از کجاست؟! از همین ارتباط است، این ارتباط به ‌اضافۀ آن منطویات در ذهن و آن محفوظاتی که در ذهن است ضمیمۀ آنها می‌شود و یک صورت مثالی برای من حاصل می‌شود و یک صورت مثالی مختلف برای شما پیدا می‌شود، این اختلاف بین این صورت مثالی و این صورت مثالی از کجا آمده است؟! درحالی‌که هردو یک صورت مثالی کشف کردیم؛ من روی صورت مثالی خودم قسم می‌خورم شما هم قسم می‌خورید درحالی‌که هردو با همدیگر مختلف است!