تحلیل ماهیت و عوارض آن در فلسفه

گاهى انسان در مقام محاوره نمى‌خواهد یك مطلبى را بگوید و مطرح كند، مى‌خواهد در این مورد ساكت‌ باشد؛ فرض كنید مى‌خواهند محاكمه‌اش كنند و مى‌گویند كه فلان كار را انجام دادی؟! همین‌طور ساكت مى‌نشیند و خیره نگاه مى‌كند! مى‌پرسند که آیا این كار را انجام دادی؟! همین‌طور نگاه مى‌كند و بعد هم مى‌گوید: من كه چیزى نگفتم، شما مى‌خواهید بهانه به‌دست بیاورید! من حرفى نزدم و مطلبى نگفتم ولى همین‌كه یك حرفى مى‌زند فوراً گریبانش را مى‌گیرند و آن را در پرونده‌اش ثبت مى‌كنند كه شما این مطلب را گفتید و در خیلى از كشورها مثل آمریكا همین‌طور است مثلاً در محاكمات شخص مى‌تواند اصلاً حرف نزند. مى‌گویند: آیا این كار را انجام دادی؟! همین‌طور نگاه مى‌كند؛ عین گوسفند نگاه مى‌كند! هرچه مى‌گویند: حرف بزن و یك چیزى بگو، همین‌طور نگاه مى‌كند و دیگر نمى‌توانند محاكمه‌اش كنند الاّ از یك راه دیگر! ولى وقتى حرف زد دیگر نباید دروغ بگوید و اگر دروغ بگوید پدرش را درمى‌آورند. خوب است لااقل در آنجا اگر دروغ بگویند پدرش را درمى‌آورند نه‌اینكه بعضى جاها دروغ كه مى‌گویند، مى‌آیند از دروغ دفاع مى‌كنند! مثلاً طرف [به‌دروغ] مى‌گوید که مدرك دكترا دارم و تازه از او دفاع هم مى‌شود! خب بعضى اوقات این‌طورى می‌شود و از دست آدم درمى‌رود، تقصیر كه ندارد حالا گاهى اشتباه مى‌شود! خلاصه مى‌گویند: نباید دروغ بگویی و اگر دروغ بگویی پدرت را درمى‌آوریم! باز هم خدا خیرشان بدهد.

لذا گاهى از اوقات انسان نمى‌خواهد حرف بزند، مى‌گویند: تو در آنجا نشستی بالأخره چه‌كار مى‌كردی؟! تو در فلان مجلس حضور داشتى یا حضور نداشتی؟! همین‌طورى نگاه مى‌كند! نشسته بودى یا ایستاده بودی؟! همین‌طور نگاه مى‌كند و حرف نمى‌زند! اینجا اگر بخواهند بگویند که تو در آن مجلس نشسته بودی، مى‌گویم: لَستُ بِجالس، من نشسته نبودم. آیا مى‌گویند: ایستاده بودی؟ خیر زیرا ننشستن، اثبات ایستادن و قیام را نمى‌كند. در آنجا اگر گفتند: نه، خودت گفتى كه من ایستاده بودم، مى‌گویم که نه من نگفتم، اینكه گفتم که نشسته نبودم ممكن است خوابیده بودم یعنی یا ایستاده بودم یا راه مى‌رفتم و یا هر كار دیگری مى‌كردم ولى یك وقتی‌ مى‌گویم: من در مجلس لا جالس بودم، خب معناى لا جالس مقابل قیام است منتها نمى‌خواهم با این لفظ بگویم که ایستاده بودم، با لفظ دیگری مى‌گویم.