جلسه ۵۹۹

 تلمیذ: الشیء مالم یجب لم یوجد، وجوبی را كه ما در مرحلة واحدیت داریم در احدیت هست؟

 استاد: چه در مرحلة ذات و چه درخارج، ما اوصافی داریم كه بدون این كه موجب تنزل آن هو هویت ذات باشد بدون تنزل متصف است مثل مقام واجبیت ما وقتی كه می گوییم ذات باری تعالی واجب است او را از رتبه هو هویت خودش تنزل دادیم؟ در وجوب هم در مرتبه ذات یكی است هم در خارج یكی است، من یكوقت داشتم صحبتی از یكی از معروفینی كه در خارج است و معروف به فلسفه، در آمریكا است ایشان می گفت: وجوبی كه در ذات حق تعالی است، خیلی قوی تر و شدیدتر از وجوبی است كه در غیر است!!! به اینها می شود گفت كه اهل فلسفه و حكمتند!!؟.

 وجوب عبارت است از سدّ صغور ناقص علیت در تأثیر بر معلول وقتی كه شما در مقام علیت سد صغور بكنید و رفع نواقص بكنید به حدی كه هیچ شائبه نفی و احتمال عدم در آنجا ساری و جاری نشود آن حد، حد وجوب است و حدی است كه علت در معلول تأثیر می كند این وجوب است كه نفی عدم است و این وجوب چه در ذات باری باشد كه حیثیت هویت ذات باری طارد همه اعدام است و همه امكانات است و لذا وجودش واجب الوجود، غنی بالذات است و لذا صمدیت دارد و شاید هم در مورد ممكنات باشد فرق ندارد همین كه یك ممكن به واسطه علت به وجود آمد، انّه واجب به وجود العلی، واجب شدت و ضعف ندارد، این آقا بین وجود و وجوب اشتباه كرده است، تشكیك را برده روی وجوب، در حالی كه وجود دارای تشكیك است و كم و زیاد می شود وسعه و ضیق پیدا می كند برحسب تجرد و .. بنابراین خیلی چیزها داریم كه صرف اتصاف ذات باری به آن ها موجب تنزل آنها نیست نفس اتصاف به موجود، نفس اتصاف به واجب است، یكی هم نفس اتصاف به احدیت است، احدیت یك مسئله است، لذا از این جا مشخص می شود اشكال مرحوم علامه طباطبایی و تعبیر ایشان درتوحید علمی و عینی كه احدیت را در مرتبه مادون مرتبة هو هویت دانسته اند محل تأمل و ایراد است این بحثی كه گذشت