جلسه ۵۹۷

4

تلمیذ: سوال نامفهوم؟
استاد: شما مطلب ما را تأیید می كنید من فردا جواب این حرفم را عرض می كنم كه این اشكال است و من فقط امروز كلام علامه و آخوند را تقریر می كنم كه قابل نقد است
تلمیذ: سوال نامفهوم؟
استاد: صحبت این است كه مسئله را چطور دریافت كنیم ما هم قائل به اصالت وجود هستیم و قائل به تشكیك در وجود هستیم اما ابهامی كه مانده كیفیتش برگشت به كیفیت درك مطلب دارد چه جور مسئله را درك كرده باشد كسی می تواند به نحوی درك كند كه مسائل قابل حل باشد و برای برخی در جایی گیر می كنند بله كسانی كه قابل به اصالت وجود و تشخص وجود و وحدت وجود و صرافت وجود است، صرافت خیلی مهم است كسی كه قائل به صرافت وجود است طبعا در این مسائل گیر نمی كنند و این به میزان درك برمی گردد كه چطور این مسائل را درك كرده باشیم لذا بارها عرض كردم كه در مسائل عرفان و فلسفه هیچ گونه تناقضی نیست هیچ گونه ابهامی نیست آن چه را كه عرفان درك می كند واحساس می كند فلسفه به آن جا می رسد اما حالا كه می رسد شما نرسیدی دلیل نمی شود، كه او هم نرسد او هم با همین ادله و با همین قضایا به همین نقطه عرفانی می رسد، اینكه شما نرسیدی این ایراد از فلسفه نیست ایراد از درك فلسفه است
تلمیذ: سوال نامفهوم؟
استاد: در تحلیل گفته می شود وجود عارض بر ماهیت است در حالی ما در اینجا می گوییم كه ماهیت عارض است در عارض متأخر از معروض است ولی با بیانی كه از ماهیت داریم وجود سر جایش است خودش را حركت می دهد در خودش انقلاب به وجود می آورد در خودش تغییر و تحول به وجود می آورد اسم آن تغییر ماهیت است پس كدام اول است و كدام دوم وجود كه سر جایش بود و نیز در وحدت خودش هم بوده همه تعددها هم را در وحدت خودش داشته ﴿چون به كثرت آمد آن نور سره شد عدد چون سایه های كنگره كنگره ویران كنید از منجنیق تا رود فرق از میان این فریق﴾ در خارج در تحلیل گفته می شود وجود عارض بر ماهیت است