ماهیت و جایگاه آن در شناخت اشیاء

به‌طورکلی وقتی که سائل سؤال می‌کند که این قرص چیست؟ او به خصوصیات و آثار این قرص کار دارد نه‌اینکه این قرص موجود است یا موجود نیست، به این کاری ندارد، فقط می‌خواهد تفاوت بین این دارو و سایر داروها را متوجه بشود و این تفاوت به ذاتیات شیء برمی‌گردد. حالا از باب اتفاق این شیء خارجی گاهی وجود پیدا کرده است همان‌طور که در جلوی ما دارویی وجود دارد یااینکه این شیء خارجی اصلاً وجود ندارد ـ همان‌طوری‌که گفتم ـ و یک سال دیگر می‌خواهند آن را بسازند یعنی در این مورد فرض الوجود است که لو فُرِض وجودُه چه خاصیتی دارد، اگر وجودش بعداً بخواهد تحقق پیدا کند ـ الآن موجود نیست ـ فرقش با سایر داروها چیست که قیمتش گران‌تر است و چه خصوصیتی دارد؟ می‌گوییم که این دارو یک خواصی دارد که بقیۀ داروها که مانند این هستند، این خواص را ندارند! و قرار است که سال دیگر آمپول آن را بسازند یا قرصش را سال دیگر بسازند.

علت در مرتبۀ متأخر قرار دادن سؤال از وجود بعد از ماهیت

در سؤال هیچ‌وقت آن وجود مدّنظر نیست لذا همیشه بزرگان گفته‌اند که بعد از اینکه انسان از سؤال بِما هو به خصوصیت آن شیء پی ‌برد، بعد سؤال می‌کند که این هست یا نیست؟ اینکه سؤال می‌کند که «هست یا نیست»، بعداً می‌پرسد. شما وقتی که می‌خواهید بروید دارو را از داروخانه بخرید چطور می‌خرید؟ آیا می‌روید و یک شیشه را از داروخانه برمی‌دارید و بعد می‌گویید که آقا پول آن را بگیر؟! یا اول می‌روید به طبیب داروخانه می‌گویید که من دارای فلان ناراحتی هستم و این قسمت از بدنم، کبدم، روده‌ام، سینه‌ام یا قلبم درد می‌کند و او از خصوصیات شما سؤال می‌کند و شما برای او بیان می‌کنید و وقتی که خصوصیات را گفتید بعد سؤال می‌کنید که آیا یک هم‌چنین دارویی که برای این بیماری وجود دارد یا ندارد؟ آن‌وقت او می‌گوید که هست یا نیست. اول از هست و بودن دارو سؤال نمی‌کنید بلکه اول سؤال می‌کنید که اگر بخواهم دارویی برای این بیماری بخرم باید چه دارویی باشد؟ فرض کنید می‌گوید که باید دارویی باشد که در آن پتاسیم باشد، ید یا مواد پایین‌آورندۀ فشارخون باشد، ماده‌ای که ضد انعقاد کلسترول و چربی در پلاکت‌های عروق هست باشد، این دارو با این خصوصیت به‌درد شما می‌خورد. آن‌وقت کمی فکر می‌کنید و می‌گویید که شما این دارو را دارید؟ از اول که نمی‌روید این دارو را بردارید بلکه از اول باید ماهیت و خصوصیت این دواء برای شما مشخص بشود و بعد آن‌وقت از وجود خارجی سؤال ‌کنید! این آن نکتۀ مخفی است که انسان وجود را همیشه در مرتبۀ متأخر از سؤال قرار می‌دهد، نه در مرتبۀ متقدم.