جلسه ۵۹۶

 سؤال: از جزئی سؤال از ماهیت نمی شود وقتی كه سؤال می شود از ماهیت سؤال از كلی است؟

 جواب: اصلًا در ماهیت جزئیت وكلیت نمی آید

 سؤال: شما می فرمائید كه، اصل وجود بعضی مواقع این وجود در اینجا یا از نوع شخص سؤال می كنم، یعنی در واقع اصلًا فصلش برای من مشخص نیست تا اینكه دربارة این، حالاحیوان است، انسان است، شجر است، این چیست؟ گاهی اصل وجود است وجودش مبهم است. این اصلًا نوعش هم برای من مشخص نیست.

 جواب: ببینید، سؤال از ماهیت به طور كلی هیچ ارتباطی به جزئیت و مصداق خارجی ندارد، بر می گردد به یك مسائل كلی. یعنی برگشت خود ماهیت، لذا در بحث فردا هم خود مرحوم آخوند این مسئله را ذكر می كند كه اصلًا در ماهیت ما جزئی و كلی نداریم. جزئی و جزئیت كه عبارت است از تشخص باشد این از آثار وجود است این به ماهیت كاری ندارد وقتی وجود یك وجود متشخصی شد آن موقع شما به او اشاره می كنید. ولی همین وجود زید كه شما بخواهید از ماهیت او سؤال كنید در جواب اینكه این چیست چه می گویید؟ می گوئید: این حیوان ناطق است،. آثار دیگرش اینكه عالم هم هست، متقی هم هست، ببینید همه كلی است. كاتب هم هست؟ شعر هم می گوید. بعد ورزش هم می كند همة سؤالها چیست؟ همة سؤالها كلی است. این كلی ها را شما كنار هم می گذارید، می شود چه؟ می شود زید. ولی آن چیزی كه زید را زید كرده و قابل امتیاز با بقیه كرده اینها نیست. آن تشخص در وجود است. یعنی وقتی كه وجود متشخص شد آنموقع شما می آیید چه كار می كنید؟ بین او و بین بقیه فرق می گذارید از آن وجود متشخص شما این كلیات را تا آنجا بر می دارید انتزاع می كنید. اولا این حیوان است چون می بینید حركت می كند انسان است می بینید نطق دارد و فكر و تعقل دارد صحبت می كند معلوم می شود علم دارد شعر می گوید معلوم می شود این قریحة ذاتی دارد وهمینطور هلمّ جرّی. لذا بحث راجع به اینكه ما هیت جزئیت وكلیت بر می دارد یا خیر، بحث بعد است صحبت امروز ما این بود كه چه ما سؤال بكنیم از یك امر مبهم كلی به عنوان طبیعت كلیه، چه اینكه سؤال بكنیم از امر مشخص خارجی در هر دوی اینها وجود مورد نظر سائل نیست، مفهوم وجود یك مفهوم جدائی است كه جدای از ماهیت به ذهن می آید این وجود چه خصوصیاتی دارد آن یك مطلب دیگر است بنابر این چه سؤال بكنیم كه ﴿ماهو؟﴾ یعنی خصوصیاتش چیست؟ چه سؤال بكنیم از اینكه ﴿ما به الشیء هوَ هو؟﴾ این شئ موجود كه مورد نظر ماست چه خصوصیاتی دارد؟ هر دوی اینها یكی است زیرا در سؤال هیچ وقت وجود مطرح نیست خصوصیات مطرح است این حرف ما بود.