ماهیت و کیفیت ثبوت آن در مراتب وجود

تفاوت معنایی موهوم و معدوم و غیر مستقل

معنای موهوم بودن با معنای حکم به استقلال نداشتن دوتا است. اینکه من مدام دارم در این جلسات روی آن تأکید می‌کند برای همین قضیه است. می‌گوید که وقتی شما موهوم را به معنای معدوم می‌گیرید، این غلط است! موهوم به معنای معدوم نیست. شما نمی‌توانید کثرات را معدوم بگویید. همین‌که می‌گویید که ما کثرات را می‌بینیم الآن در اینجا عدم را نفی کردید والاّ مگر عدم یخبرٌ عنه است؟! مفهوم عدم با مفهوم عدم دیگر هیچ تفاوتی ندارد. عدمُ الکِتاب با عدمُ السجّاد و السراج هیچ تفاوتی ندارد و فرق نمی‌کند. معنای موهوم گرفتن این است که عکس را در ماه ببینند! این را موهوم می‌گویند؛ یعنی چیزی که وجود ندارد به او وجود بدهید، این موهوم می‌شود.

مثلاً این تابلویی که الآن در اینجا هست شما بیایید این تابلو را خط‌خطی بکنید، ـ برای انسان اتفاق می‌افتد و برای بچه‌ها هم این‌طور چیزها خیلی پیش می‌آید ـ بعد بگویید که بیایید به این تابلو نگاه کنید. وقتی که به این تابلو نگاه می‌کنیم می‌گویید که عکس یک انسان در این می‌بینید؟ مدام فکر می‌کنید فکر می‌کنید [می‌گویید که] آهان فهمیدم! اینجا چشمش هست، اینجا دماغش هست، اینجا لب‌هایش هست و اینجا گوشش هست یعنی واقعاً می‌بینید هان! به یک شخص دیگری می‌گویید که شما بیایید نگاه کنید. می‌گوید که آقا من که نمی‌بینم! می‌گویید که شما یک عکس خر اینجا پیدا کنید. تا نگاه می‌کند می‌گوید که بله اینجا هست! گوش و دمش اینجا هست و اصلاً دارد عرعر هم می‌کند تو نمی‌شنوی! به یکی دیگر می‌گویند که آقا بیا ببین شتر اینجا هست؟ نگاه می‌کند می‌گوید که بله، گردن به این درازی و پاهای به این بلندی دارد و اینجا لبش هم دارد می‌جنبد!

تمام اینها موهوم است. موهوم یعنی اثبات یک حقیقت وجودیه با محکوم به عدم بودن. این افرادی که عکس را در ماه دیدند ...، قبلاً خدمتتان گفتم که آدم هفتاد‌ساله به بابای ما تلفن کرده است که آسید محمدحسین بیا در ماه عکس تماشا کن! عکس چه تماشا کنم؟! ای ددم وای! آن‌وقت ما باید به‌دنبال این مردم برویم؟! شما ببین مصیبت کجا است که به ما می‌گویند که باید بیایی به‌دنبال این آدمی بروی که دارد در ماه عکس می‌بینید! ای ددم آن‌وقت سرمان را به دیوار بزنیم؟! به درخت بزنیم؟! به کجا باید این سر را بزنیم؟! باید به یک جای خوب بزنیم! همین‌طوری رها نمی‌کنند، می‌گویند که بیا به‌دنبال این مردمی ‌برو که این مردم دارند عکس در ماه می‌بینند! راجع به این قضیه فکر کرده‌اید؟! لذا می‌گویند که زیر کرسی بنشینید و از جایتان تکان نخورید! آن موقع اینها می‌فهمیدند که اوضاع چه خبر است! [به ما می‌گویند که] بیایید به‌دنبال مردمی بروید که این مردم الآن راهشان این است، شما هم باید این‌طرف بیایید. بابا این آدمی است که دارد در ماه عکس می‌بیند! ببیند، باید به‌دنبال این بروی؟! این مردم آمدند علی علیه‌السّلام را برداشتند و به‌جایش ابوبکر را گذاشتند! همیشه همین‌طور بوده است.