ماهیت و وجود در فلسفه اسلامی

وقتی امام صادق‌ علیه‌السّلام می‌فرماید: «لا تَحِلّ الفُتیا لِمَن لا یَستَفتِى مِنَ اللهِ بِصِفاءِ سِرِّهِ»¹ برگشت این به یک مطلب فلسفی است، نه به صرف یک کلام تشریعی امام علیه‌السّلام! مبنای فلسفی دارد! آن‌وقت طرف می‌آید‌ می‌گوید: وقتی که نطفۀ یک مرد و یک زن را بردارند بروند در رحم یکی بگذارند او به مادر ملحق خواهد شد!² به‌به! به‌به! بنده خودم با همین چشم‌هایم در بعضی از سایت‌های همین حضرات مراجع دیدم نوشته است با تمسک به آیۀ شریفه ﴿إِنۡ أُمَّهَٰتُهُمۡ إِلَّا ٱلَّٰٓـِٔي وَلَدۡنَهُمۡ﴾، مادرها آنهایی هستند که بچه از آنها خارج شود. اِه؟! پس فقط خارج شدن بچه است که این انتساب را‌ می‌رساند؟! اینها کسانی هستند که دارند به نسب فتوا می‌دهند؛ یعنی این بچه ملحق به نسب بشود! یعنی برود یک نطفه‌ای از یک جا بگیرند و بعد هم با یکی قاطی کنند یا اصلاً یک زنا محقق شده بعد آن اوول و اسپرمی‌ که از زنا محقق شده بیاورند و در یک رحمی قرار بدهند این بچه ملحق به این مادر‌ می‌شود! بله، این دیگر خیلی صلوات دارد!! اینها افرادی هستند که متصل نیستند! حالا متصل نیستند به جای خود، خیلی‌ها متصل نیستند ولی آخر این خیلی ...‌ می‌خواهد، نمی‌دانم اختلالاتی گاهی پیدا‌ می‌شود!! سایر

پس سایر موارد [هم همین‌طور است]. این قضیه مبنای فلسفی دارد. اینکه‌ می‌گویند: راه نرفته‌ نمی‌تواند راهبر بشود،³ مبنای فلسفی دارد. آن که از آن عوالم خبر ندارد‌ نمی‌تواند راجع به آنها چیزی بنویسد مبنای فلسفی دارد! آن کسی که ﴿فَسۡ‍َٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ﴾⁴ را رعایت‌ می‌کند براساس مبانی فلسفی است. پایه و اساس تمام آیات قرآن اساس فلسفی و عقلانی و منطقی است. حالا اگر خدا‌ ﴿فَسۡ‍َٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ﴾ نمی‌گفت ما به این عمل‌ نمی‌کردیم؟! حالا چون در قرآن هست باید عمل بکنیم یا نه؟! عقل‌ می‌گوید که آقا چیزی را که شخص از آن اطلاع ندارد مثل خر سرت را پایین نینداز، برو از او سؤال کن. اول برو او را امتحان بکن بعد آن‌وقت برو و همۀ دل، دین، دنیا و آخرتت را به او بده! عقل این را‌ می‌گوید! خب حالا آیۀ قرآن هم آمده‌ می‌گوید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞ﴾⁵ این فقط مبنای شرعی و وحی‌ای ‌دارد؟! این مبنای فلسفی دارد دیگر! خب آدم به ظن نباید عمل بکند دو دوتا چهارتا! ظن یعنی تخیل و خیال و گمان. این مبنای فلسفی دارد. وقتی آیۀ قرآن می‌گوید: ﴿وَلَا تَقۡفُ مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٌ﴾⁶ وقتی که به علم یقین نسبت به یک مطلبی [داشتی و] توانستی قسم حضرت عباس علیه‌السّلام را بخوری آن‌وقت برو به دیگری بگو. آن مفاسدی که به‌پا‌ می‌شود همۀ اینها به پای تو نوشته‌ می‌شود! این مبنای فلسفی دارد! نه‌اینکه فقط ﴿وَلَا تَقۡفُ مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٌ﴾ فرض بکنید حالا خدا در قرآن گفته است دیگر! نه،‌ نمی‌گفت هم همین بود!