تشکیک در جوهریت و مراتب وجودی عالم

فَبعضُ الجواهرِ أشدُّ جوهریةً مِن بعضٍ مِن حیثُ المعنى.

بعضی از جواهر از نقطه‌نظر خود جوهریت [نسبت به بعضی شدید‌تر هستند، از حیث معنا]، یعنی از نقطه‌نظر وجود خارجی همان ماهیت مثل ضوء شمس، این ماهیت ضوء و نور را لحاظ بکنید این ماهیت ضوء از نقطه‌نظر خود وجود خارجی‌اش که شیئی غیر از ضوء هم نیست یعنی عوارض خارجی در اینجا نیامده که باعث اشتداد بشود، خود این جوهر ضوء که الآن تبلور خارجی در شمس پیدا کرده خود همین می‌بینید از قمر شدید می‌شود بدون هیچ عارضی، بدون هیچ دخالت عارضی، به‌خاطر همین انعکاسی که آمده خورده و نور شکسته شده شما همین را نگاه بکنید می‌بینید در اینجا اخف است و همین‌طور شما در توالی آلات مختلفه در مرائی مختلفه نگاه بکنید؛ شما وقتی که نور شمس را به مرآت بتابانید به‌خاطر اینکه مرآت صفا دارد از آن اشتداد نور خیلی کم نمی‌کند بلکه یک مقداری کم می‌کند! یک مقداری، نه خیلی زیاد. دیده‌اید بعضی‌ها یک چیزشان می‌شود آینه در چشم یکی می‌اندازند؟! شما نشسته‌اید می‌بینید که دارد یکی اظهار محبت می‌کند!! حالا هم یک چیزهایی درست کرده‌اند که قرمز است که نور قرمز می‌اندازند و یک چیزهایی هم رویشان می‌نویسند این‌هم اظهار محبت است همه اظهار محبت است!! علیٰ‌کلّ‌حال اینکه دارد می‌اندازد این آینه همان را منعکس می‌کند پس اگر می‌خواهید آن نور همان منعکس بشود باید آینه شد!

ماه وقتی که آینه نیست آن نور را می‌گیرد و خراب می‌کند و کم می‌کند این‌قدر کم می‌کند که شما هرچه به قمر نگاه بکنید اذیت نمی‌شوید، چرا؟ چون نور کم شده ولی آینه را تا نگاه بکنید چشمتان را می‌بندید.

منشأ اشکال آقایان به کلام مولانا

مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ می‌فرمودند که رسول خدا برای این رسول خدا شد که آینه‌اش غل‌وغش نداشت. این همان کلام مولانا است که وجودش از خدا پر شد! این معنایش است جناب آقای مرجع تقلید که حرف مولانا را نمی‌فهمی و بعد هم می‌گویی: نعوذ بالله نستجیر بالله که حروفش از حلقش که هیچ از آن زیر حلقش از اثنی‌عشر رد می‌شود! بعضی از این حروف از زیر معده درمی‌آید، نه از حلق و امثال‌ذلک! این نعوذ بالله نستجیر بالله برای نفهمیدن است! رسول خدا آینه‌اش صاف است آینۀ ما همه خراب است. آینه‌ها را بگذارید در آب چند ماه بماند بعد بردارید نگاه کنید روی آن همه چیز پیدا می‌شود. فقط چیزی که هست صورت را نمی‌بینید والاّ در آن همه چیز می‌بینید؛ کک و مک، لک و مک و پک، سیاهی و قهوه‌ای و کدر، جیوه‌اش رفته و به‌جای آن زنگ آمده است! اگر روبروی خورشید هم بگیرید هیچ چیزی در آن انعکاس پیدا نمی‌کند! ولی شما یک آینۀ شفاف از این آینه‌های بزرگ بردارید صیقل بزنید این چیزهایی که برای ماهواره و تلسکوپ و این حرف‌ها درست می‌کنند می‌دانید چه‌کار می‌کنند؟! وقتی که این شیشه را در کورۀ این کارخانۀ شیشه‌سازی و اینها می‌گذارند در آنجا ـ در آمریکا ـ شش ماه طول می‌کشد تااینکه این شیشه برودت پیدا بکند نه‌اینکه همین‌طوری یک چیز از اینجا بردارند اینجا بگذارند، اینجا از کوره برمی‌دارند داخل آب می‌گذارند و بعد هم تحویل شما می‌دهند که شما صورت مبارک را همین‌طور پله‌پله ببینید! این پله‌پله بودن به‌خاطر این است که فوری درآوردند و داخل آب کردند و گفتند: بیا آقا یک‌دفعه سر که پانزده سانت است می‌شود 150 سانت! این تازه سر است و کَیفَ به چیزهای دیگر!! آن‌وقت این به‌خاطر این است که در تهیۀ این مرآت آن فن خودش را...