وحدت حقیقت وجود و کثرت مصادیق خارجی

کلام رواقیون در عدم وجود اختلاف انواع در مراتب وجود

در مقام دوم مرحوم آخوند صریحاً جانب رواقیون را گرفته‌اند و مسئله در این است که آیا در موارد اشتداد ـ در مقدار یا کیف ـ مثل اشتداد در سواد، سیاهى، حرارت، برودت، رنگ و امثال‌ذلک؛ آیا موجب اختلاف انواع خواهد شد یا نه؟ یعنى نوع مختلف به‌وجود مى‌آورد یا نه؟ وقتی که یک سیاهی کم را نگاه کنید و یک سیاهى بسیار تند را مشاهده کنید آیا دو نوع مختلف است یا یک نوع است؟ همان‌طوری‌که ما در یک نوع افراد مختلف را مى‌بینیم از یک نوع انسان افراد مختلف را مى‌بینیم، یکى قدش چهارمتر است، دیگری چند متر است. مى‌گویند که بعضی‌ها هستند که سرشان اینجاست و پایشان ... .

ما طرف قبرى در لبنان رفتیم گفتند که دوازده متر است! رفتیم بالای یک قبر دوازده‌متری! تازه بعد گفتند که این دوازده متر نیست، این 36 متر است! گفتم که نه اشتباه مى‌فرمایید! این سرش اینجاست و پایش در دمشق هست! اصل مسئله این است! منتها حالا در کتاب‌ها که گذشته است دائماً کم شده و به دوازده متر رسیده است! قشنگ این با دستش مى‌تواند ابرها را هم بگیرد، حالا اینها مى‌گویند که دوازده متر است! البته خالی از مزاح من عکسى را در یک‌جا دیدم و عکس صحیحى هم هست از یک مستند که در کنار عربستان شرکت‌هایى حفاری مى‌کردند یک‌دفعه با اسکلتى برخورد مى‌کنند و عکس انداخته بودند. کنار سر آن اسکلت یک نفر با بیل ایستاده است و سر چند برابر هیکل آن شخص است! التفات فرمودید یا نه؟ چند برابر است!

یعنى اگر مى‌خواستند در آن سر جمجمه قرار دهند، شاید سه یا چهار برابر مى‌شد یا شاید بیشتر! پنج برابر را که شده بود و یک نفر ایستاده بود و دنده‌هایش را نشان مى‌داد، یکى مثلاً اینجا و بعد با دوربین نگاه کنید تا کف پایش را ببینید. گفتند که این برای قضیۀ ثمود بوده است که ﴿إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ﴾.¹ گفتند که اینجا همان مدینه و بلد آنها بوده است که ﴿ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ * وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ * وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ﴾² در آیات قرآن وقتى که عذاب مى‌آید ما بر آنها شن پاشیدیم و مى‌گویند که این شهر الآن در زیر شن دفن است که جلوگیرى کرده‌اند. ولى خود آن عکس را پخش کرده‌اند و آن افراد در وزارت عربستان هم این قضیه را تأیید کرده‌اند که این مسئله مربوط به آن موقع بوده است و اصلاً چیز عجیبى بود! یعنى جداً سرش [چنان بزرگ بود که] طرف با بیل ایستاده بود هنوز به سرش نرسیده بود! یعنى سرش که در اینجا بود هم ارتفاعش از قد او بیشتر بود و حجمش هم که چه عرض کنم! نمى‌دانم چند نفر در آن جا مى‌شدند که فقط اسکلتش بود و اسکلتش سالم بود یعنى حتى آن استخوان‌های پایش پیدا بود، نمى‌دانم این را الآن کجا گذاشته‌ام ولى آن کاغذ را که برایم چاپ کرده بودند، هست، حالا با این کیفیت بعید نیست این دوازده‌مترى که در لبنان مى‌گویند، باشد. اینها دیگر نیاز به مأذنه براى اذان نداشتند! همین‌طورى مى‌ایستادند خودش مأذنه بود. اینها که این‌طور بودند خرهایشان چقدر بودند؟ اسب و خر و امثال‌ذلک هم متناسب بود دیگر ولى نداریم که خرهایشان بزرگ بودند! خودشان بزرگ بودند حالا دیگر على‌کلّ‌حال ...