بررسی تشکیک در ذات و ذاتیات از دیدگاه اشراقیون

در بعضی از افراد هم دیده شده است برای ما هم ...، البته نه به این شکل و مطلب ولی در خیلی مراتب پایین دیده شده است و اگر بخواهیم تشبیه بکنیم گاهی اوقات می‌شود برای انسان یک حالت شعفی پیدا می‌شود که آن حالت شعف را نمی‌تواند در صورتی بیان کند و نمی‌تواند آن حالت را در تصویری بیابد. آیا آن حالت شعف مربوط به خوردن غذا است؟! می‌بیند اصلاً خوردن غذا مسخره است. آیا آن مربوط به دیدن یک جمال است؟! می‌گوید که اصلاً این چیزها درقبال او به گرد او هم نمی‌رسد. آیا این مربوط به اکتساب یک علمی است؟! می‌بیند اصلاً این باز ارتباط ندارد. خب برای خیلی از افراد پیدا می‌شود که نقل و بیان می‌کنند که یک حالتی برای آنها هست که اصلاً انسان نمی‌تواند آن حالت را بیان بکند که این انبساط چه علتی داشته و مسبب او چه بوده است؟ آن انبساط را نمی‌تواند در علل ظاهری و خارجی فحص کند و بیابد. یک مقداری از همان اتصال به مبدأ وحی است خیلی کم خیلی کم!

بیان معانی مختلفه برای آیۀ ﴿مِمَّا رَزَقنَٰهُم يُنفِقُونَ﴾

همین‌طور هم دیده شده است و هست و اشخاص و افراد نقل می‌کنند که وقتی که برای آنها حالاتی پیدا می‌شود که این حالت در قالب لفظ و معنا نمی‌آید. احساس اینکه یک حقیقتی بر وجود آنها اضافه شده است این احساس هست اما آن حقیقت چه رنگ دارد؟ می‌بینند رنگ ندارد. آن حقیقت چه صورتی دارد؟ اصلاً نمی‌تواند صورت را بیان کند ولی احساس اینکه یک مطلبی به نفس او به‌‌واسطۀ ذکر و قرآن اضافه شده است. بیشتر در حالت خواندن قرائت قرآن این قضیه برای انسان پیدا می‌شود و همین‌طور در حالت ذکر یونسیه بزرگان نقل می‌کنند می‌گویند که برای این هست. یکی در موقع قرائت قرآن و یکی هم در مورد ذکر که این حالتی که پیدا می‌شود در آن حالت شخص می‌بیند که آن معنای آیه که تابه‌حال برای او مجهول بود الآن این معنا روشن شد! خود آن حالی که برای او پیدا می‌شود آن حال با این معنای آیه دوتا است.