شرط بقای موضوع در حرکت

درس پانصد و شصت و هشتم

بیان شرطِ حرکت

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

و لَیسَ لَکَ أن تَرجعَ و تَقول‌ فَلتَکتَفِ فی اشتدادِ الوجودِ و تَضعّفِهِ بِهذهِ المَرتبةِ مِن قوامِ الموضوعِ و ثَباتهِ لِأنَّ استمرارَ موضوعِ الحرکةِ شَرطٌ لِلحرکَةِ.¹

در اینجا طبق مطلبی را که مرحوم آخوند راجع به عدم تحقق حرکت در مقوله ذکر کردند ...، چون اگر یادمان باشد در اشتداد و تضعف مسئله، مسئلۀ حرکت بود و ایشان بر رأى قدما نسبت به مسئلۀ اشتداد و ضعف مشى کردند که هنوز بحث حرکت جوهرى را مطرح نکردند لذا اگر قضیه، قضیۀ حرکت و حرکت متعارف باشد ایشان فرمودند که نمى‌شود در وجود مسئلۀ حرکت تحقق پیدا کند زیرا حرکت دو چیز مى‌خواهد؛ یکى تبدل شیء از یک موقعیت به موقعیت دیگر که بدون آن تبدل حرکت معنا ندارد، چه حرکت مکانى باشد و یا حرکت در کیف باشد در هردو صورت یک تبدل در اینجا لازم است. مسئلۀ دوم بقاء موضوع در دو حال است؛ یعنى اگر در این تبدل یک موضوعى تبدیل به یک موضوع دیگر بشود آن‌وقت متحرک چه خواهد شد؟! ما دیگر متحرکى نمى‌بینیم که انگشت بگذاریم و بگوییم که این از یک حالت به حالت دیگر متبدل شده است! شما وقتى از آنجا بلند مى‌شوید و می‌آیید از در خارج مى‌شوید شما تغییری نکردید یعنى سر جای خود هستید وضع و مکان شما تغییر پیدا کرده حرکتى از اینجا تا آنجا تحقق پیدا کرده ولى خود آن شخص هست یک گرم هم از او کم نشده است. بله، فقط چند کالرى از او کم شده والاّ خود موضوع حرکت که شخص است هنوز سر جای خود باقی است. این شرط در حرکت است.

لذا در باب استصحاب هم اگر درنظر رفقا باشد بقاء در موضوع شرط است یعنى وقتى که انسان یک چیزى را استصحاب مى‌کند ـ در عرف هم همین‌طور است دیگر ـ همان شىء سابق که درنظرش هست حکم به‌ بقاء او مى‌کند نه‌اینکه حکمى براى موضوع متفاوتى از موضوع سابق بخواهد جعل کند و این خیلى مسئلۀ مهمى است.