تبیین حرکت توسطیه و قطعیه در فلسفه

فرق حرکت توسطیه با قطعیه

در این حرکت قطعیه یک حرکت فرضی و عقلی و ذهنی خوابیده و منطوی است و آن حرکتی از جزء جزءِ این نقطۀ صفر به آن نقطۀ صد است. آن حرکت که بین هر نقطه که قوه و استعدادِ برای شدن و رفتن و جهش به حرکت بعدی است آن حرکت را حرکت توسطیه می‌گویند یعنی حرکتی که از تبدل قوه به فعل حاصل می‌شود و نتیجۀ آن حرکت توسطیه، حرکت قطعیه‌ای است که مشاهده و احساس می‌کنیم ولکن آن حرکت توسطیه را احساس نمی‌کنیم.

پس وقتی که شما این صدا را شنیدید حالا ولوم را قطع می‌کنید و می‌نشینید با خودتان فکر می‌کنید که این صدایی که الآن در گوش من آمد چه بود؟ از اول که صد نبود؟ می‌گوییم که نه، از اول کم بود و من اصلاً چیزی نشنیدم بعد یک‌دفعه صدای این دستگاه شروع کرد به زیاد شدن و این صدا زیاد شد می‌گویید که آهان! حتماً یک قضیه‌ای اتفاق افتاد که این گوش من از ضعیف به اشتداد این احساس را کرد. وقتی که دستم را حرکت می‌دادم [و ولوم را زیاد می‌کردم] می‌دیدم که در گوش من هم صدا دارد زیاد می‌شود. این حرکتی که در گوش من صدا زیاد می‌شود به‌خاطر این بود که همین‌طور هر مرتبه تبدیل به مرتبۀ دیگری شد و مرتبه هم تبدیل به مرتبۀ دیگری شد آن مرتبه هم تبدیل به مرتبۀ دیگری شد مدام مرتبه تبدیل شد تا به بالا رفت که گوشی را از گوشم برداشتم دیدم گوشم دارد کر می‌شود.

[برای] این حرکت باید یک مسئله‌ای در اینجا تحقق پیدا کرده باشد و آن چیست؟ تبدل قوه به فعلیت است. اسم حرکت در تبدل قوه به فعلیت، حرکت توسطیه است. آیا آن تبدل قابل حس است؟ نه، قابل حس نیست. آنچه که قابل حس است حرکت قطعیه است؛ همان اشتدادی که شما آن اشتداد را بالفعل دارید در گوشتان احساس می‌کنید ولی از آنجایی که این اشتداد به تدریجی الحصول در زمان انجام می‌شود و وجود این اشتداد مشروط به تدرج زمانی است بنابراین باید یک امری در اینجا محقق شده باشد تا این حس به شما منتقل بشود. آن امری که محقق شده است عبارت از تبدل‌های غیر متناهی است. تبدل‌های غیر متناهیِ قوه به فعل باید انجام شده باشد که من یک جریان سیال و مستمری را در ذهن و گوش خود احساس کنم پس این حرکت توسطیه می‌شود.