تبیین حرکت توسطیه و قطعیه در فلسفه
تحلیل نسبت فعلیت و قوه در حرکت‌های تدریجی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق ماهیت حرکت در مقولات و پاسخ به اشکالات پیرامون فعلیت متحرک در زمان حرکت می‌پردازند. بحث با نقد نظریه ضرورت مکان بالفعل برای متحرک آغاز شده و با تبیین دیدگاه علامه دوانی درباره حرکت توسطیه ادامه می‌یابد. در ادامه، تفاوت بنیادین میان حرکت توسطیه و حرکت قطعیه تشریح می‌شود؛ به این معنا که حرکت توسطیه تبدل قوه به فعل در هر آن است که به حرکت قطعیه در خارج منجر می‌شود. استاد با نقد دیدگاه‌های پیشین، بر این نکته تأکید دارند که متحرک در حال حرکت، دارای یک فرد زمانی واحد و سیال است و تقسیمات آن به آنات غیرمتناهی، امری ذهنی و عقلی است، نه خارجی. در نهایت، این بحث به تبیین جایگاه حرکت جوهری در اشتداد وجودی و تفاوت آن با حرکت در اعراض ختم می‌شود تا مخاطب به درکی روشن از نحوه اتصاف متحرک به فعلیت در بستر زمان دست یابد.
تبیین حرکت توسطیه و قطعیه در فلسفه
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی دقیق ماهیت حرکت در مقولات و پاسخ به اشکالات پیرامون فعلیت متحرک در زمان حرکت می‌پردازند. بحث با نقد نظریه ضرورت مکان بالفعل برای متحرک آغاز شده و با تبیین دیدگاه علامه دوانی درباره حرکت توسطیه ادامه می‌یابد. در ادامه، تفاوت بنیادین میان حرکت توسطیه و حرکت قطعیه تشریح می‌شود؛ به این معنا که حرکت توسطیه تبدل قوه به فعل در هر آن است که به حرکت قطعیه در خارج منجر می‌شود. استاد با نقد دیدگاه‌های پیشین، بر این نکته تأکید دارند که متحرک در حال حرکت، دارای یک فرد زمانی واحد و سیال است و تقسیمات آن به آنات غیرمتناهی، امری ذهنی و عقلی است، نه خارجی. در نهایت، این بحث به تبیین جایگاه حرکت جوهری در اشتداد وجودی و تفاوت آن با حرکت در اعراض ختم می‌شود تا مخاطب به درکی روشن از نحوه اتصاف متحرک به فعلیت در بستر زمان دست یابد.
تبیین حرکت توسطیه و قطعیه در فلسفه
16استاد: بله آن‌هم همین‌طور است؛ آنکه [توانش] بیشتر است.
البته حرکت جوهری باید توضیح داده بشود که مسئلۀ حرکت جوهریه چیست؟ ما در حرکت جوهریه إن‌شاءالله اول بحث مرحوم خود آخوند را تقریر می‌کنیم و بعد آنچه که به‌نظر می‌رسد [بیان می‌شود]. چون باید اول آن قضیه مطرح بشود و مسئله در اطرافش کاملاً روشن بشود که منظور قائلین به این قضیه چیست. بعد وقتی که مسئله به‌دست آمد آن‌وقت پلۀ بالاتر و مرتبۀ بالاترش هست آن موقع باید گفته شود. این‌طور بهتر می‌تواند جا بیفتد تااینکه ابتدائاً بخواهیم به مسئلۀ دیگر برویم.
أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد