حقیقت مکتب عرفان و حریت انسان

چاره‌ساز بودن مطالعۀ تاریخ پیغمبر و انبیاء برای انسان

واقعاً مطالعۀ تاریخ پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم خیلی برای انسان چاره‌ساز است و این‌همه در قرآن دارد که خدا راجع به قصص انبیاء گذشته یادآوری می‌کند، همه برای این مسئله و قضیه است که انسان بفهمد! در هر جهتی نگاه کنید می‌بینید که خدا در قرآن آمده و وضعیت را در هر جهت نشان داده است. در [سورۀ] حضرت یونس علیه‌السّلام یک جریانی را دارد، یک جریان عجیب! اسراری در این قضیۀ یونس هست! در جریان خضر و موسی علیهماالسّلام چه اسراری نهفته است! در جریان یوسف علیه‌السّلام واقعاً چه مسائلی در آن قضایا نهفته است! مسائل عجیب! یک اسراری در همین زندان رفتن یوسف هست که مغز انسان سوت می‌کشد که این حضرت یوسف بی‌گناه باید هفت سال در زندان باشد! به او اتهام وارد کردند به‌جای اینکه آن زن را به زندان بیندازند او را به زندان می‌اندازند! وقتی که برای عزیر مصر ثابت شد که زنش گناه‌کار بود درعین‌حال به‌خاطر زنش یوسف را در زندان انداخت! فهمید که زنش گناه‌کار است ﴿وَشَهِدَ شَاهِدٞ مِّنۡ أَهۡلِهَآ إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلٖ فَصَدَقَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ﴾¹ وقتی که این را فهمید پس چرا او را به زندان انداخت؟!

زن در داستان حضرت یوسف، سمبل دنیا

تلمیذ: ﴿وَلَئِن لَّمۡ يَفۡعَلۡ مَآ ءَامُرُهُۥ لَيُسۡجَنَنّ﴾² گفت که اگر انجام ندهد به زندان می‌اندازمش.

استاد: می‌دانم ولی این زن که کاره‌ای نیست شوهرش بود. ولی درعین‌حال این زن چطور می‌شود وقتی او را به زندان می‌اندازند و چه چیزی برایش پیدا می‌شود. اینها همه برای انسان [عبرت است]. مقصود از این زن دنیا است نه‌اینکه زن نبوده بلکه سمبل دنیا است که اهل دنیا این هستند؛ حق را می‌فهمند و در عین اینکه حق را می‌فهمند می‌آیند با او مقابلۀ نفسانی می‌کنند و در زندان و سجن می‌اندازد! می‌فهمد حق با یوسف است و می‌فهمد یوسف پاک است این زن می‌داند که این یوسف بری است چون همۀ بساط را خودش درست کرده است اما چون نمی‌تواند او را از موضع حق به موضع ظلمت خودش پایین بیاورد و چون نمی‌تواند خود را از موضع ظلمت به حق ببرد نه او را می‌تواند در موضع خودش بیاورد و نه خودش را می‌تواند بالا ببرد [این کار را می کند]. خب خودت برو پاک شو! تو که الآن در یک مسئلۀ شیطانی گیر هستی و می‌دانی حق آنجا هست، خودت برو خودت را نزدیک کن و به حق برسان! تو الآن داری به خودت ظلم می‌کنی. قبل از اینکه بخواهی به یوسف ظلم کنی داری به خودت ظلم می‌کنی.