
حقیقت مکتب عرفان و حریت انسان
تمایز میان مکتب حق و مدعیان عرفان در مسیر سلوک
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با تأکید بر لزوم حریت و آزادگی در مکتب اولیاء الهی، به نقد رویکردهای سطحی و مدعیان عرفان میپردازد. ایشان با اشاره به قصص انبیاء و سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، تبیین میکند که مسیر حق، راهی مبتنی بر عقلانیت، اتقان و نقد علمی است و نباید با تعصبات یا انانیتهای شخصی آمیخته شود. استاد با بررسی نمونههایی از تاریخ و برخوردهای صورتگرفته با اهل حق، نشان میدهد که چگونه اهل دنیا با مواجهه نفسانی، سعی در محدود کردن حقیقت دارند. در نهایت، این سخنرانی با تأکید بر لزوم تشخیص دقیق میان دیدگاههای ولایی و سیاسی، مخاطب را به تفکر در مبانی سلوک و پرهیز از تقلید کورکورانه دعوت میکند تا سالک بتواند با بصیرت، مسیر صحیح را از مدعیان دروغین بازشناسد و در دام ظواهر گرفتار نشود.
حقیقت مکتب عرفان و حریت انسان
3اصلاً بندۀ شامی به مدینه پیش موسی بن جعفر علیهماالسّلام آمدم. موسی بن جعفر در گوش او کشیده زد؟! فحشش داد؟! اینهایی که پیش امام صادق علیهالسّلام میآمدند امام صادق به آنها فحش میداد؟! اصلاً من کافر و دهری و ابنأبیالعوجاء، خوب است؟! من ابنأبیالعوجاء هستم بالاترین از این که نیستیم! دهریِ ضدّ خدا و پیغمبر، بقیه هم همه امام صادق و امام باقر هستند و همه در مقام ائمه نعوذبالله هستند یا بالاتر! آنها چه کار میکردند؟! آنها فحش میدادند؟! آنها ابنأبیالعوجاء را به دار میزدند؟! آنها دهریون را به چاه میانداختند؟! آنها میگفتند که به این دهریون سلام نکنید نجس میشوید؟! این را میگفتند؟! یااینکه اینها را در مجلس میآوردند که بابا با او بحث کن بحث کن بحث کن! کدامیک از اینها بوده است؟!
عکرمه از مخالفین با امام باقر علیهالسّلام چه کسی بود؟! این همانی بود که آمد پیش امام باقر نشست وقتی نشست بدنش شروع به لرزیدن کرد، گفت که من تابهحال اینطور برایم پیش نیامده است. حضرت فرمودند: بله که پیش نیامده تو تا حالا کجا میرفتی؟! خبر نداشتی همچنین جا و وضعی هست باید هم تنت بلزرد وقتی که به اینجا میآیی! تو چه کسی هستی؟ شروع به حرف زدن با او میکنند.1
حالا ما میگوییم که آقا به مذاکره بیایید و این اختلاف و این مسائل را کنار بگذاریم و ببینیم که بابایمان چه گفت؟ همانی که گفته را عمل کنیم. میگویند که نهخیر صلاح نیست! اِ اِ صلاح چیست؟! فحش دادن صلاح است؟! سلام نکنید صلاح است؟! چند بار گفتم که آقا من تنها و همه هر کسی هست بسم الله بیاید؟! من تنها با یک عبا بلند میشوم میآیم مشروط به اینکه فیلمبرداری بشود و ضبط صوت هم گذاشته بشود و ضبط صوت و فیلم هم دست بنده باشد، نه دست آنهایی که بعداً [بگویند که] نصفش پاک شد! آخر آقای اخوی صحبت کردند ولی از عجائب روزگار برای اولین بار در تاریخ ضبط صوت از اوّلی که ادیسون ضبط صوت را درست کرد ـ ادیسون درست کرد یا کسانی دیگر بودند؟! نمیدانم! ـ تابهحال پیش نیامده که چراغ ضبط روشن باشد نوار بچرخد ولی ضبط نکند! این اولین بار به اعجاز بعضی از افراد که قرار بود صدا ضبط بشود و بعد بروند در طهران این صدا را پخش کنند آن قسمتی که یکدفعه مربوط به موافقت با ما شد این ضبط صوت از کار افتاد و ضبط نکرد! درعینحال که چراغ روشن بود و اینهم گشت گشت و تا آخر هم رسید ولی این صحبتها را ضبط نکرد این را ضبط صوت هوشمند میگویند!! ضبط صوت هوشمند میفهمد و عقل دارد مثل ما که نیست که کله ندارد!! میفهمد کجا را ضبط کند و میفهمد کجا را ضبط نکند! گفتیم که بابا پس بقیه چه شد؟! گفتند که نه نمیدانیم والله چطور ضبط نکرد! گفتم که من که داشتم میدیدم آن چراغ قرمز روشن بود ضبط جلوی چشمم بود هان! مسئولش هم آن شیخ ... مشهد بود گفت: والله نمیدانیم این چراغ روشن بود و این ضبط هم کار میکرد ولی چرا ضبط نکرد! گفتم که هان! این را ضبط صوت هوشمند و سالک میگویند! ضبط صوت هم داریم [که سالک است]! مگر نمیدانیم اشیاء همه یک ملکوت و فهمی دارند! ﴿وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ وَلَٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡ﴾2 اینها همه فهم دارند، مثلاً این [لیوان] فهم دارد که در کجا آب را قبول کند و در کجا قبول نکند!! آنهم همینطور است. بعد دیدیم نه، قضیه این است که ما سر کار هستیم! ما میگوییم: سفید، اینها میگویند: سیاه! ما میگوییم: سیاه اینها میگویند: سفید! همین است، پشت اتوبوسها و مینیبوسها مینوشتند دو دوتا پنجتا به تو ربطی ندارد!! چه کسی به چه کسی است!! بله، این مسئله هست لذا باید راحت بود و یک مقداری در دنیا راحت گذراند.
- . مناقب آل ابیطالب علیهم السلام، ج 4، ص ۱۸۲؛ مدینة المعاجز، ج 5، ص ۱۳۰.
- . سوره اسراء (17) آیه 44. الله شناسى، ج 1، ص: 31.
«و هيچيک از چيزها موجود نمىباشند مگر آنکه با حمد او تسبيحش را مىکنند، وليکن شما تسبيحشان را نمىفهميد!»
