تحلیل اصالت وجود و ماهیت در جعل

لزوم وجود موضوع قبل از وجود وصف

وَ هذا مَعنىٰ ما قالهُ المُحققُ الطوسی رحمة الله علیه فی کتابِ مَصارعِ المَصارع و هوَ أنَّ وجودَ المَعلولاتِ فی نَفسِ الأمر مُتقدمُ عَلى ماهیاتِها و عِندَ العَقلِ مُتأخرٌ عَنها.

[این است معنای آنچه که محقق طوسی در کتاب مصارع المصارع] فرمودند که وجود معلولات در نفس‌الأمر متقدم بر ماهیات می‌شود. همان حرفی که مرحوم آخوند می‌زنند. در تجزیه و تحلیل عقلی متأخر است چون تا این وجود صورت خارجی پیدا نکند که عقل این را به ماهیت وجود تحلیل نمی‌کند گرچه برای اتصاف این همیشه اختصاص دارد به اینکه وجود موضوع قبل از وجود وصف در خارج باشد ولی شما موضوع بدون وصف هم تا حالا در خارج دیده‌اید؟! آیا شما یک کتاب در خارج دیده‌اید که این کتاب نه مکعب، نه مستطیل، نه هرمی شکل، نه ذوزنقه و نه مخروط باشد؟! درحالی‌که تمام اینها اوصافی است که بر کتاب بار می‌گردد. گرچه این کتاب باید باشد و موضوعیت داشته باشد تااینکه شما یک وصفی را به‌عنوان لون به آن حمل بکنید ولی آیا شما تابه‌حال کتابی را بدون لون دیده‌اید که بعد نقاش بیاید یک نقشه و لون روی آن بکشد؟ این‌طور نبوده است. پس اگر کتاب در خارج باشد باید این کتاب ملازم با یک شکلی از اشکال باشد. بله، انسان برای تغییر لون آن کتاب بعد از تحقق آن موضوع می‌تواند اقدام کند و می‌تواند لون اخضر را تبدیل به لون دیگر بکند. وقتی که کتاب در خارج تحقق پیدا کرد آن موقع شما این را تبدیل به ماهیت وجود می‌کنید و می‌گویید که این ماهیتش و وجودش این است. پس وجود خارجی از نقطه‌نظر تحلیل عقلی متأخر است ولی وجود حقیقی متقدم است.

فَلا یَردُ عَلیها ما أوردهُ بَعضهُم مِن أنَّ تَقدمَ الصِّفة على الموصوفِ غیرُ معقولٍ لِأنکَ قَد عَلمتَ أنَّ المُتحققَ فی نَفسِ الأمر أولاً و بِالذاتِ لَیسَ إلاّ الوجود ثُمَّ العَقلُ یَنتزعُ مِنهُ الماهیةَ فی حَدِّ نَفسهِ و یَحملُ عَلیها الموجودیةَ المَصدریةَ المَأخوذةَ مِن نَفسِ الوجود.