کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
بررسی چگونگی حضور و احضار وقایع در حافظه و شهود نفسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت ادراک نفس و چگونگی اتحاد انسان با صور علمیه میپردازد. بحث با این محور آغاز میشود که ادراک، امری فراتر از قید زمان است و نفس انسان با آنچه درک میکند، نوعی اتحاد برقرار میسازد که با گذشت زمان زایل نمیشود. استاد با تفکیک میان مقام اجمال و مقام تفصیل در نفس، توضیح میدهد که چگونه انسان با احضار صور علمیه از حافظه، آنها را به مقام شهود میآورد. در ادامه، این بحث به حوزه وقایع آینده و مکاشفات بسط داده میشود تا روشن گردد که اتحاد نفس با صور علمیه، محدود به گذشته و حال نیست و حقایق آینده نیز در مرتبهای از نفس موجودند. این مباحث مقدمهای است برای ورود به مبانی عقلی و تبیین جایگاه این ادراکات در علم عنایی حق، که در نهایت به درک عمیقتری از رابطه نفس با وقایع عالم منجر میشود.
مرتب سازی:
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
5حالا از شما سؤال میکنم در سال قبل در چنین روزی کجا بودید؟ مىگویید: اوه! آقا صبر کن تا فردا صبح جواب را بیاوریم الآن که نمىتوانیم. باید عقب برویم. ببینید از الآن که شروع مىکنید در اعماق ذهن خود میروید، دوباره نمىتوانید سریع جواب بدهید! در اعماق ذهن خود میروید، شروع به گردشکردن مىکنید و مدام به عقب برمىگردید و مدام قضایا و حوادثى را که مقرب این تصویر در ذهن هست را بهعنوان مقدمه در ذهن مىآورید تا میروید به عقب عقب عقب تا به ماه ربیعالثانی مىرسید بعد مىگویید که حالا به عقب بروم امروز چندم است؟ فرض کنید که دوازدهم. کمکم، کمکم از 29 تا 25 پایین مىآیید تا به دوازدهم میرسید. مىگویید: بله! در چنین روزى [فلانجا بودیم] و شروع به تعریف مىکنید. حالا اگر حافظه، سرعت انتقال، حدت و ذکاء و استعداد و ذاکره و این قواى نفسانى و سایر خصوصیات اجازه دهد، انسان کمکم میرسد! اگر اجازه ندهد که مىگویید: برو آقا خدا خیرت بده، تو هم ما را سر کار گذاشتى، حالا سال قبل این موقع چهکار میکردی من از دیروز خبر ندارم!
گاهی اوقات میشود فرض کنید به ما میگویند که آقا غذایى که امروز یا دو هفته پیش یا ماه پیش فلانجا خوردى چه فرقى داشت؟ میگویم که آقا من از صبحانۀ صبح خبر ندارم، حالا از ما مىپرسید که این غذا بهتر است یا آن [غذایى] که ماه پیش یا هفته پیش خوردم؟! عجب حوصلهاى شما دارید! آنها هم سرى تکان مىدهند، [و با خود میگویند که] برای چه کسى درست مىکنیم!
احتمال خطا در احضار نفس
خلاصه آن تصاویر و حوادثى را که در سال قبل روز دوازدهم ذیقعده دیده است، آنها را بیان مىکند. بله بله! یک چیز به یادم میآید، کمکم شروع به گفتن آن مطالب میکند، اینجاست که آدم بههرحال نباید هر مطلبى را بپذیرد و هر چیزى را نباید به این آسانى قبول کند. [آیا] دیدهاید بعضىها هستند خیلى سریع مسئلهاى را قبول مىکنند؟! درحالیکه ممکن است در این احضار نفس خطا صورت بگیرد! یعنى اینطور نیست که همیشه هم دقیق باشد، ممکن است عبارتها پسوپیش شود، ممکن است قضایا و تصاویر اینطرف و آنطرف باشد.