
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
بررسی چگونگی حضور و احضار وقایع در حافظه و شهود نفسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت ادراک نفس و چگونگی اتحاد انسان با صور علمیه میپردازد. بحث با این محور آغاز میشود که ادراک، امری فراتر از قید زمان است و نفس انسان با آنچه درک میکند، نوعی اتحاد برقرار میسازد که با گذشت زمان زایل نمیشود. استاد با تفکیک میان مقام اجمال و مقام تفصیل در نفس، توضیح میدهد که چگونه انسان با احضار صور علمیه از حافظه، آنها را به مقام شهود میآورد. در ادامه، این بحث به حوزه وقایع آینده و مکاشفات بسط داده میشود تا روشن گردد که اتحاد نفس با صور علمیه، محدود به گذشته و حال نیست و حقایق آینده نیز در مرتبهای از نفس موجودند. این مباحث مقدمهای است برای ورود به مبانی عقلی و تبیین جایگاه این ادراکات در علم عنایی حق، که در نهایت به درک عمیقتری از رابطه نفس با وقایع عالم منجر میشود.
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
4اینکه الآن شما از درخت و این وضعیت مشاهده مىکنید برای انطباق زمان رؤیت شما با زمان خود وجود درخت است، سر را برگردانید و دوباره نگاه کنید این دو وجود است و یک وجود نیست منتها اینقدر این اتحاد خیلى وثیق است که ما بهواسطۀ رؤیت ثانیه همان رؤیت اوّلى را به عینه مشاهده مىکنیم و مىگوییم که هذا هو درحالیکه دو چیز است و دو صورت است. دراینصورت یک منظره به نفس انسان وارد شده است، در وقتى که چشم را ببندیم دوباره باز مىکنیم این صورت، صورت مجدد است، دلیلش چیست؟ شما وقتى این فیلم را تماشا مىکنید، مىبینید که صورتهای متعدد را کنار همدیگر قرار دادند و چیدند، در هر لحظهاى چندتا صورت هست؟ 23 یا 24 میگویند؟ 23 یا 24 صورت را در کنار هم قرار دادند. وقتى که شما این را نگاه مىکنید یک واقعۀ متحد مسلسل بدون لرزش و بدون تقطیع در این صور و تسلسل مشاهده مىکنید. حالا اگر این صورى که 24تا قرار دادند، پانزدهتا مىکردند، شما مىبینید عجب این فرق مىکند و انگار وسط آن تکهتکه مىرود. حالا اگر در هر لحظه دهتا بود مىگویید که این غیر مأنوس است. اگر در هر لحظه پنجتا از این صورتها بود مىدیدید دوباره خیلى غیر مأنوس شد. اگر در هر لحظه یکى بود مىدیدید که انقطاع ایجاد شد و یک صورت و بعد یک صورت دیگر و بعد از یک لحظه یک صورت دیگر، این اصلاً از مسئلۀ فیلم بودن خارج میشود و به تصویر و عکس تبدیل میشود و همینطور اگر به جاى 24تا چهلتا صورت کنار هم بود یعنى این تند حرکت مىکند و راه مىرود میگویید که معلوم است فیلم را تند و سریع کردند، چرا؟ چون این نحوه صورت با صورتى که انسان با خارج ارتباط برقرار مىکند تفاوت دارد. مىفهمد که تند شده است. یا در وهلۀ اول مىفهمد که کند شده است. این مقام، مقام تفصیل میشود.
