
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
بررسی چگونگی حضور و احضار وقایع در حافظه و شهود نفسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت ادراک نفس و چگونگی اتحاد انسان با صور علمیه میپردازد. بحث با این محور آغاز میشود که ادراک، امری فراتر از قید زمان است و نفس انسان با آنچه درک میکند، نوعی اتحاد برقرار میسازد که با گذشت زمان زایل نمیشود. استاد با تفکیک میان مقام اجمال و مقام تفصیل در نفس، توضیح میدهد که چگونه انسان با احضار صور علمیه از حافظه، آنها را به مقام شهود میآورد. در ادامه، این بحث به حوزه وقایع آینده و مکاشفات بسط داده میشود تا روشن گردد که اتحاد نفس با صور علمیه، محدود به گذشته و حال نیست و حقایق آینده نیز در مرتبهای از نفس موجودند. این مباحث مقدمهای است برای ورود به مبانی عقلی و تبیین جایگاه این ادراکات در علم عنایی حق، که در نهایت به درک عمیقتری از رابطه نفس با وقایع عالم منجر میشود.
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
2چنانچه صورت علمیۀ مسائلى که الآن براى انسان در زمان فعل در همین زمانى که الآن من صحبت مىکنم و رفقا این مطالب را دارند استماع مىکنند، در نفس زمانِ حال اینقدر بهوضوح و بهروشنى در نفس جا مىگیرد و اتحاد برقرار مىکند بدون أىّ إبهامٍ؛ یعنى اینقدر این مسئله واضح است که براى وضوح صورت علمیه شما به وسیله و آلت و واسطه و تأمّل نفسانى احتیاج ندارید؛ همینکه به من نگاه مىکنید خود نفس همین [نگاه کردن] اتحاد است. نیاز ندارید که به من نگاه کنید بعد یک فکر کنید که این [شخصی] که حرف مىزند کیست؟ صدایش به چه کسى شبیه است؟ درست مىشنوم یا نمىشنوم؟ آیا خلاف میگوید؟ چه میگوید؟ حالا این حرفها را از پیش خودش درآورده است، [این حرفها را] مىزند حالا ببینیم اینها درست است؟ تمام این حرفها کاملاً بهصورت وضوح براى شما روشن است. دیگر نیازى به ادراک ندارد که دائماً تأمل کنید و روی آن فکر کنید.
ولى اگر از این مسئله یک پله عقبتر بروید؛ مطالبى را که امروز صبح با آن صورت علمیه پیدا کردید، میگویم که آقا امروز شما چه چیزهایى را دیدید؟ مىگویید که آقا صبر کن کمی فکر کنم! اینکه مىگویید: صبر کن کمی فکر کنم، [این شخص] چه کاری مىکند؟ از خارج میخواهد این صورتها را احضار کند یا نه از درون خودش؟ خارج که گذشت، تمام شد! امروز صبح گذشت و پروندهاش هم بسته شد الآن هم عصر و نزدیک غروب روز دوشنبه است، درست است؟ مطالبى که در امروز صبح روز دوشنبه گفته شد پروندهاش بسته شد، دیگر برای شما چیزى از خارج انکشاف پیدا نخواهد کرد، خارج یعنى الآن عصر دوشنبه در ساعت شش و نیم، این خارج است؛ خارج شما الآن این است، خارج ما الآن این است.
کیفیت احضار صور در نفس
پس اینکه الآن مىگویید که کمی صبر کن تا من ببینم، شروع به کلنجار رفتن در درون خود میکنیدو آن صور علمیۀ امروز صبح را احضار مىکنید از کجا احضار مىکنید؟ از یک مرتبه از نفس که آن مرتبه از نفس نزدیک به مرتبۀ شهود نفسانی شما است، نزدیک به الآن است چون نفس هم داراى مراتبى است. حالا اینها با مغز ارتباط دارد، با استعداد ارتباط دارد، با سلولهای مغزى و عصبى ارتباط دارد، همۀ اینها فقط جنبۀ وساطت دارد، تمام اینها صور علمیۀ مجرده هستند که هیچ ربطى به مغز ندارند چون مغز جنبۀ مادى دارد، فقط مغز با آن پیچیدگى عجیب و غریبى که دارد که همه را تابهحال مبهوت کرده و نتوانستهاند به خصوصیات این پدیده و حادثۀ عجیب پى ببرند و بسیارى از موارد مغز هنوز هم از نظر طبى مجهول است.
