کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
بررسی چگونگی حضور و احضار وقایع در حافظه و شهود نفسانی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین کیفیت ادراک نفس و چگونگی اتحاد انسان با صور علمیه میپردازد. بحث با این محور آغاز میشود که ادراک، امری فراتر از قید زمان است و نفس انسان با آنچه درک میکند، نوعی اتحاد برقرار میسازد که با گذشت زمان زایل نمیشود. استاد با تفکیک میان مقام اجمال و مقام تفصیل در نفس، توضیح میدهد که چگونه انسان با احضار صور علمیه از حافظه، آنها را به مقام شهود میآورد. در ادامه، این بحث به حوزه وقایع آینده و مکاشفات بسط داده میشود تا روشن گردد که اتحاد نفس با صور علمیه، محدود به گذشته و حال نیست و حقایق آینده نیز در مرتبهای از نفس موجودند. این مباحث مقدمهای است برای ورود به مبانی عقلی و تبیین جایگاه این ادراکات در علم عنایی حق، که در نهایت به درک عمیقتری از رابطه نفس با وقایع عالم منجر میشود.
مرتب سازی:
کیفیت ادراک نفس و اتحاد با صور علمیه
1درس پانصد و بیستم
بحث راجع به کیفیت ادراک نفس
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
عدم دخالت زمان در مسئلۀ ادراک
در جلسۀ قبل راجع به کیفیت ادراک خدمت رفقا عرض شد که مسئلۀ ادراک هیچ تفاوتى بین زمان حال و گذشته ندارد. بااینکه زمان گذشته از نقطهنظر وقوع حادثه در حوادث کونیه و گذشته و الآن حکم به عدم بر آن شده است؛ یعنى در زمان فعل حکم به عدم بر آن شده است ولى براى کسى که در زمان گذشته این حادثه و پدیده را ادراک کرده است دیگر این ادراک قابل زوال نیست.
همراهی ابدی ادراکات با نفس انسان
بله، ممکن است در احضار او در عالم نفس بهصورت ظاهر نسیان کند یعنى در اولین مرحلۀ نفس از این نقطهنظر ممکن است ولى آن اتحادى را که با او برقرار کرده است آن اتحاد همیشه با او خواهد بود.
انکشاف صورت علمیه داراى مراتب مختلف
حالا دیگر اینجا مسائل خیلى زیاد است و از مطالب و علوم امروزى هم در اینجا خیلى مطالب ضدّ و نقیضی در اینجا صحبت میشود و گفته میشود و خودآگاه و ناخودآگاه و امثالذلک درآوردند و چیزهایى که علیٰکلّحال به تعابیر مختلفى در اینجا بیان شده است و همه از همان وحدت انسان با مدرکات علمى خود حکایت مىکند گرچه مدت زمانى از آنها سپرى شده است. هیچ تفاوتى از نقطهنظر وحدت نمىکند بین مسائلى که در زمان فعل براى انسان وحدت علمى پیدا کرده است یا مسائلى که در یک ساعت پیش بوده است و انسان نسبت به آن مسائل اطلاع و اشراف دارد یا مسائلى که دیروز دیده است یا مسائلى که هفتۀ پیش، یک ماه پیش، یک سال پیش از دوران طفولیت با آن مسائل وحدت علمى پیدا کرده است، هیچ فرقى نمىکند؛ یعنى چطور؟ یعنى گرچه انسان در انکشاف صورت علمیه داراى مراتب مختلفى است، مسائلى را که در ده دقیقه پیش دیده است بهطور کامل براى او از نقطهنظر علمى منکشف است و هیچ احتیاجی به تأمل و تعمّل و تدبر به این حضور ندارد.