علم امام به حقایق عالم و غیب

بله، خود چشم مثالی یک حَجب‌ها و یک موانعی دارد که آن مربوط به کیفیت شدت و ضعف رؤیت مثالی در عالم مثال هست و ارتباطی به دنیا ندارد امام علیه‌السّلام با چشم مثالی [می‌بیند]، نه با این چشمی که این چشم شحم، عدسی، مردمک، عنبیه و قرنیه دارد و حالا آب‌مروارید هم اگر بیاورد دیگر هیچ چیزی نمی‌بیند و باید لنز بگذارند و قرنیه‌اش را دربیاروند و سایر تشکیلات. پس با آن چشم ظاهری ندیده بلکه با چشم مثالی است پس امام علیه‌السّلام با چشم مثالی دیده است. مثال را دیده است!

اشتباهی که الآن ما و خیلی‌ها داریم می‌کنیم اینجاست که ما خیال می‌کنیم با چشم مثالی آن مادۀ خارجی دیده می‌شود، آن شیئی که در خارج هست درحالی‌که سلسلۀ علل در عالم مثال و در عالم ماده، علیت باید لحاظ بشود. چشم مثالی مثال را می‌بیند. مثال چیست؟ حقیقت علّیۀ مثالیه برای حوادث مادیۀ عینیۀ خارجیه است. پس آن فرد رائی ـ امام یا غیر امام؛ کسی که برای او حقایق روشن و منکشف است ـ در رؤیت وقتی که الآن می‌گوید: در فلان خیابان فلان حادثه اتفاق افتاده است، ممکن است شما بگویید: آقا شما با چشمتان دیدید؟ می‌گوید: اصلاً چشمم را بستم حالا دیگر چه می‌بینم؟! بستم مثل اینکه چشم را می‌بندند و زندان‌ می‌برند، دیده‌اید؟! شما که ندیدید إن‌شاءالله که نرفته باشید! چشم امام بسته است همین است، باز می‌کند همین است و فرقی نمی‌کند؛ برای رؤیت او چه چشمش بسته باشد چه چشمش باز باشد یکی است پس با این نیست. با این نیست پس با چیست؟! با چشم مثالی است.

اشراف امام بر ماده، به علت اشراف بر حقیقت مثالیه

امام با چشم مثالی آن حقیقت مثالی را می‌بیند و از آن جایی که حقیقت علّیۀ مثالیه در عالم مثال علت برای حقایق عینیۀ معلولیۀ خارجیه است و بین علت و معلول انفکاک نیست پس امام به نفس اشراف بر آن حقیقت مثالیه اشراف بر آن ماده پیدا می‌کند به عینه.