علم امام به حقایق عالم و غیب

حالا فرض کنید که اصلاً با آن فرد هم با همدیگر حرکت می‌کنیم که خیال شما اصلاً جمع باشد، اصلاً ما هم فاصله‌ای نداریم خب چه می‌گویی؟! هیچ چیزی نیست. آن حقیقت علمی عینی در اینجا تحقق پیدا کرده است. این در اینجا چه چیزی را دیده است؟! این قطعاً با این علل و اسباب ظاهری این مطلب را ندیده است!

یک نکته‌ای که در اینجا به‌نظر می‌رسد، این همان قضیه است که این را درنظر داشته باشید که آن عبارت از این است: آن حقایق اشیاء که به‌نحو اجمال در علم عنائی حق هست، دیگر آن اجمال در اینجا یک مقداری هم‌چنین دستخوش شبهه می‌شود که اجمال که فلاسفه یا مثلاً بعضی‌ها بیان کرده‌اند، چگونه توجیه پیدا می‌کند؟! حالا دیگر به این می‌رسیم. فقط خواستم که این نکته را در اینجا بگویم که این حقیقتی را که الآن این فرد با وجود اختلاف در مکان مشاهده می‌کند، نفس حقیقتی است که یک فرد در حضور و کنار آن حادثه آن حقیقت را مشاهده می‌کند بِلا فرقٍ و بِلا إجمالٍ و بِلا إشارةٍ و بِلا إبهامٍ و بِلا نقصانٍ و بِلا ضعفٍ منتها آن در کنار این حادثه هست با یک متر فاصله و این در کنار این حادثه هست با دو کیلومتر فاصله با یک فرسخ فاصله والاّ هیچ تفاوتی ندارند. نفس همان حقیقت علمیۀ عینه در اینجا مشاهَد است.

از اینجا ما به این نکته می‌رسیم که آن واسطه و آن علت مُعدّه و آن وسیله‌ای که با آن وسیله این فرد به یک هم‌چنین ادراکی رسیده است آن واسطه نباید اعضاء و جوارح باشد. باید چیزی دیگری باشد. آن چیست؟ آن چشم مثالی است. چشم مثالی در حقایق و در حوادث مثالی و برزخی! چشم مثالی است که در چشم مثالی مکان برداشته می‌شود یعنی اصلاً احتیاج به مکان دیگر نداریم و دیگر مکان برای چشم مثالی مانع نیست. چرا؟ چون چشم مثالی از مقولۀ مکان نیست، از مقولۀ ماده نیست! آنچه که برای رؤیت و برای معرفت حاجب است و موجب حجب می‌شود ماده بودن واسطه است ولی چشم مثالی که ماده نیست، وقتی که ماده نبود بنابراین دیگر مکان برای او حَجب نمی‌شود.