علم امام به حقایق عالم و غیب

حقیقت علمیه؛ حقیقتی مجرده

و از آن جایی که حقیقت علمیه در همۀ موارد حقیقت مجرده است چه برای ما در علل و اسباب عادی و ظاهری یا برای ما در منامات، خواب، مشاهدات، مکاشفات، تصورات و توهمات حقیقت علمیه جنبۀ مادی ندارد لذا به نفس ادراکی که برای ما از نقطه‌نظر حصول این معرفت و علم به‌واسطۀ علل و اسباب ظاهری پیدا می‌شود نفس همین ادراک برای امام به‌واسطۀ اشراف بر مثال پیدا می‌شود هیچ فرقی دیگر نمی‌کند. چرا؟ چون هردو مجرد هستند. حقیقت علمیه حقیقت مجرده می‌شود. همان کیفیت همان پذیرش آن واقعیت و کشش آن حقیقت خارجیه به همان کیفیت برای او پیدا می‌شود.

وجود صورت علمیۀ اعراض خارجیه در عالم مثال

تلمیذ: نسبت به لون که فرمودید امام علیه‌السّلام خبر می‌دهد، این لون در عالم مثال چطور ظهور دارد که همان لون را خبر می‌دهد؟! مثلاً رنگ قرمز و آبی را خبر می‌دهد.

استاد: عالم مثال را چه عالمی فرض کردید؟! عالم مثال عالمی است که تمام همین اعراض خارجیه صورت علمیۀ آن بلاتفاوت در آنجا هست! افرادی را که در خواب می‌بینید، مگر مثال آنها را نمی‌بینید؟! طرف را در خواب می‌بینید که دو متر قد دارد، خب چطور در آنجا کمّ وجود دارد و نمی‌شود مقدار در آنجا باشد؟! عالم مثال یعنی همین. عالم مثال؛ یعنی عالم صور و عالم صور یک آمیزه‌ای از جواهر و اعراض است. آن حقیقت جواهر و اعراض در آنجا هست و صورت خارجی آن‌هم در اینجا هست، فرق نمی‌کند.

این مسئله تا اینجا روشن شد که یک فردی را که خداوند برای او انکشاف حقایق ماوراء ماده را کرده است به‌واسطۀ کشف حقایق مثالیه، بر آن واقعیت عینیت عینیۀ خارجیه اطلاع پیدا می‌کند؛ یعنی دو چیز نیست! نه‌اینکه اول آن صورت مثالیه برای او کشف بشود و از آنجا پی ببرد که در خیابان فلان، فلان تصادف اتفاق افتاده است، این‌طوری نیست! همین‌که آن صورت برای او منکشف می‌شود، نفس آن واقعه را می‌بیند! اصلاً نفس آن واقعه و نفس آن قضیه را می‌بیند. حتی بالاتر از این، اگر یک دوربین در آنجا بگذارند که آن صور را عکس‌برداری کند؛ از این چیزهایی که هست که گزارش خبری مستقیم [پخش می‌کند] ... گزارش خبری مستقیم ندیده‌اید؟! فرض کنید یک نفر به یک جایی می‌رود و همراهش یک دوربین می‌برند که خلق الله هم تماشا کنند! الآن که شما از این صحنه گزارش مستقیم ادراک می‌کنید، آیا می‌گویید که این عکس الآن از آنجا فرستاده شده است که این را تماشا کنم و بعد منتقل کنم؟! نه، نفس آن واقعه را می‌بینید که الآن این آقا به آنجا رفت، هنوز یک ثانیه هم نشده است یعنی همان لحظه! الآن به اینجا رفت، الآن وارد این منزل شد، الآن وارد این خیابان شد، الآن نشست، الآن غذا خورد و الآن صحبت کرد، تمام این قضایایی را که الآن انجام می‌دهد می‌بینید منتها فرقش این است که همان واقعه را دارید ...، اگر از شما بپرسند که الآن چه‌کار کرد؟ [می‌گویید:] الآن سوار ماشین شد. خب تو که اینجا هستی و آن در فلان شهر هست. [می‌گویید:] خب باشد، گزارش گزارش مستقیم است! به او می‌گویید: آقا گزارش مستقیم است!