حقیقت اتصاف ذات به اوصاف کمالیه

تلمیذ: بحث مفاهیم است، مفاهیم کثیر است.

استاد: نیست. بحث راجع به کیفیت لحاظ ذات در اطوار مختلف است.

تلمیذ: ذات کیفیت ندارد.

استاد: مقام احدیت داریم یک کیف است، مقام واحدیت داریم یک کیف است، ذات در مقام ابداع مجردات یک کیف است، ذات در مقام خلق ماهیات یک کیف است.

تلمیذ: آن دیگر هوهویت نیست و پایین آمده است.

استاد: احسنت! پس ما در مفهوم بحث نمی‌کنیم. ما می‌گویم که این پایین کجاست؟! پس شما قبول کردید که ذات را می‌توانیم ذومراتب تصور کنیم که این پایین آمده است، نه‌اینکه در ذهن پایین آمده در علم واقع پایین آمده یعنی ذاتی که در عالم واقع، بحت و بسیط است واحد شده است. ذاتی که بسیط است خالق و مخلوق شده است.

تلمیذ: ظهورات مختلف است.

استاد: پس ظهورات مختلف موجب مراتب مختلف است. حالا بحث من این است که آیا شما که می‌گویید: ذات حیات دارد ظهورش مختلف است یا همان است؟!

تلمیذ: همان است.

استاد: تمام شد! خدا خیرت دهد! سرم درد گرفت! بقیۀ مطالب برای جلسات بعد بماند. اگر خدا بخواهد فردا یک تشرفی داریم. عرض بنده همین است که این اختلاف مراتبی که در ظهورات مختلف احساس می‌کنیم یک مسئلۀ تکوینی است درحالی‌که در مسئلۀ حیات اختلاف مرتبه‌ای در اینجا احساس [نمی‌شود].

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد