تبیین جایگاه جعل در فلسفه اسلامی

انسان بعضی از نوشته‌جات را مطالعه می‌کند و بعد رد می‌کند؛ یعنی ارزش مطالعه را دارد و نویسنده‌اش از نقطه‌نظر عملی در حدی هست که انسان مطالعه کند! حالا قبول نمی‌کند و رد می‌کند. بعضی نوشته‌ها هستند که انسان اصلاً نباید آنها را نگاه کند یعنی اصلاً ارزش نگاه کردن ندارد که بخواهد برایش وقت بگذارد!

این آقایان از اول می‌گویند: جعل به ماهیت تعلق نمی‌گیرد، خب این درست است و قبول داریم. از آن طرف می‌گویند: به وجود هم جعل تعلق نمی‌گیرد. چرا جعل به وجود تعلق نمی‌گیرد؟! به‌خاطر اینکه آیا مناط و ملاک احتیاج به جاعل وجود است یا امکان است؟! وجود ملاک است و احتیاج به جاعل نیست. چرا؟! چون وجود خودش هست. چه چیزی باعث می‌شود که ارادۀ جاعل و فاعل به خلق اشیاء تعلق بگیرد؟! آن چیزی که باعث می‌شود، آن نکته دقیقی که در اینجا وجود دارد و باعث می‌شود که انسان...

لزوم حرکت انسان در مکتب حق با سرافرازی و شهامت

الآن چه چیزی باعث می‌شود که این مدرسۀ فیضیه ساخته شود؟! چه چیزی باعث می‌شود؟! احتیاج مردم به علوم آل محمد علیهم‌السّلام باعث می‌شود که این مدرسه فیضیه ساخته شود. حالا اگر مردم احتیاجی به این علوم نداشتند؛ یک زمانی آمد و گفتند: ما اصلاً هیچ نیازی به علم شما نداریم! خودمان می‌رویم [کسب علم می‌کنیم]. از هر کسی گرفته در هر صنفی [می‌گویند که] آن‌قدر که شما از آن علوم به ما گفتید برای هفت پشت ما بس است! حالا از این‌دفعه خودمان می‌خواهیم برویم و ببینیم چه خبر است، اصلاً احتیاجی به شما نداریم! کم‌کم دارد این‌طوری می‌شود و می‌گویند که نیاز نداریم. بنابراین دیگر مدارس برای چه ساخته شود؟! این مسائل برای چه درست شود؟! البته در اینجا شوخی کردم، در وهلۀ اول احتیاج خود ما به این علوم است و بعد به‌واسطۀ این قضیه احتیاج مردم است ولی نه، آن مسئله شوخی بود. احتیاج انسان به این علوم اقتضاء می‌کند که این مدرسه ساخته شود.