معنای وجوب و وجود در فلسفه اسلامی

یک مطلب در اینجا می‌توانیم بگوییم که وجود ممکن بالغیر است خب وجودش بالغیر باشد این از وجوبش کم نمی‌کند و آن بحث دیگر است که ما بعد باید بحث دیگر را انجام بدهیم که آیا در حق متعال وجوبش ذاتی است یا بالغیر است؟ می‌گوییم که چون محتاج به علت نیست و ماهیت ندارد آن وجوب، وجوب ذاتی می‌شود ولی چون در وجود ممکن، ماهیت دارد و محتاج به علت است لذا این وجوب، وجوب بالغیر می‌شود ولی در اصل وجوب بین وجود واجب و وجود ممکن در وجوبیت هیچ فرقی نیست.

یک وقت ما یک جایی بودیم تقریباً یکی دو ماه پیش بود یکی از همین افرادی که از خارج [آمده بود] داشت راجع به مسئلۀ انسان و کرامت انسان صحبت می‌کرد، می‌گفت که چون انسان از نقطه‌نظر صفات وجودی به حق متعال از بقیه [نزدیک‌تر] است پس از وجود حق متعال هم بیشتر سهم برده است! گفتیم که در اوت زدی بابا! وجود که دیگر کم و زیاد ندارد! اینها را فیلسوف می‌گویند؟!

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد