تبیین کیفیت اتصاف واجب الوجود به انحاء وجودات

متصف یعنى وجود این سجّاد و وجود این کتاب و وجود این ماء جداى از وجود الله نیست! وقتی که منعزل نبود بنابراین وحدت عینیه بین وجود واجب و این وجود برقرار است.

اما اوّلی که ممتنع است که الله متصف به حدود بشود ظاهر است زیرا وجود الله، لا حد و لا رسم است و این وجودات خارجى محدود و مرسوم هستند. اما ثانی که به‌واسطۀ سنخ وجود، آن الله متصف است.

وجوبِ من‌جمیع‌الجهات واجب الوجود بالذات

واجب الوجود بالذات از همۀ جهات واجب است؛ یعنى نه‌اینکه فقط صرفاً از ناحیۀ عدم حدّى واجب است اما وجود او از ناحیۀ وجودات ممکنات محدود مى‌شود، خب این دیگر من‌جمیع‌الجهات نیست! اگر ما واجب الوجود را موجود بدانیم و حدّ وجودی آن را غیر ماده بدانیم بنابراین در اینجا واجب الوجود از لا حدى خارج مى‌شود و محدود مى‌شود. بنابراین واجب الوجود من‌جمیع‌الجهات نیست وقتى که نشد ترکیب و احتیاج و امثال‌ذلک پیش مى‌آید.

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد