نقد مبانی کلامی در مسئله اعاده معدوم

اگر شما بگویید که نه، این امری که بعد آمده عین همان قبل است و قبلیت و بعدیت در اینجا امر واحد دارد بنابراین مستأنف و معاد یکی می‌شود و دیگر دوتا نیست چون ما عدم را در اینجا لحاظ می‌کنیم، اگر عدم در اینجا لحاظ نشود پس چه لحاظ می‌شود؟ آن وحدتی که آن امر سابق را به امر بعد بکشاند آن وحدت کجاست؟ آن نخ تسبیحی که امر قبل را به بعد بیاورد لازم است! شما نخ تسبیح را بگیرید و یک دانه را [نگه‌ ‌دارید] این یک دانۀ تسبیح الآن اینجاست ـ ذکر نگفتید؟ ذکر بگویید إن‌شاءالله! گفتم که شما نکند مثل من احاله بر غیر کرده‌اید!! ـ ما این یک دانه تسبیح را با یک نخ با خودمان اینجا می‌آوریم این همان یک دانۀ تسبیح است ولی وحدت در این حرکت لحاظ شده است. وحدت چیست؟ همان خیط است که آن خیط موجب وحدت بین این ذات در دو نقطۀ مخالف است. اول این ذات، امر متشخص خارجی در این نقطه بود الآن این در این نقطه آمده است، به این معاد نمی‌گویند چون وحدت و راسم وحدت در اینجا وجود دارد که همان نخی است که این را از یک جا به یک جا [می‌کشد]. فرض بر این است که عدم در اینجا آمده است، وقتی عدم در اینجا بیاید آن امر ازبین رفت و تمام شد و دیگر چیزی نیست که او را نگه دارد. الآن نخ تسبیح این را نگه داشته است و نمی‌گذارد زمین بیفتد و الآن این [یک دانه] در اینجا هست [فقط] جایش عوض شده است. الآن اینجا شما یک [ذکر] یونسیه می‌گویید این را از اینجا به این‌طرف می‌اندازید. ذکر یونسیۀ بعدی را می‌گویید ـ إن‌شاء‌الله!ـ این را از اینجا به یک جای دیگر می‌گذارید و همین‌طور یکی‌یکی ـ به‌جای ما هم بگویید ها! ـ از اینجا به اینجا می‌آورید. این در اینجا راسم وحدت است، یعنی وحدت وجود دارد.