بررسی فلسفی امتناع اعاده معدوم

اعتراض بر نظریۀ عدم تمیّز دو امر

افراد دوتا اعتراض بر این کرده‌اند که هردو اعتراض هم خیلی عالی است!! یکی اینکه شما می‌گویید که دو امر هیچ تمیّزی ندارند. نه! در نفس‌الأمر و عالم واقع باهم تمیّز دارند، همین‌که شما می‌گویید: دو شیء، پس معلوم است که با همدیگر یک افتراقی دارند که این شیئیت باعث تعدد این دو شیء شده است! بنابراین اینکه شما می‌گویید که اگر قرار باشد همۀ این اعیان مانند هم باشند پس فرقی بین او و معاد نیست، در اینجا خدشه وارد می‌شود و بین او و معاد در شیئیت فرق است. بالأخره آن امری که اعاده پیدا کرده است شیءٌ فی زمانٍ و همان هم شیءٌ فی زمانٍ. همین‌که الآن به دو شیء اطلاق شیئیت می‌شود ـ گرچه حقیقت آن یکی است ـ همین کفایت می‌کند برای اینکه تمیّز بین آنها باشد! ماهیتاً یکی است وجوداً هم یکی است اما شیئیت آن فرق می‌کند! واقعاً مثل اینکه خیلی فلسفه از این فیلسوف بیرون زده بود!! آخر شیئیت دوتا بشود؟! من نمی‌فهمم که یک امری ماهیتاً یکی باشد وجودش هم یکی باشد آن‌وقت دو شیء باشد! مثل اینکه این را فقط بعضی‌ها می‌فهمند!! این اعتراض اول بر این کلام آقایان بود.

اعتراض دومی که کرده‌اند این است که اگر این مسئله صحیح باشد، این مطلبی که شما گفتید که نمی‌شود بین معاد و آن امر تمیّز باشد و اگر دو چیز باشد دراین‌صورت باهم تمیّز ندارند، اگر این‌طور باشد باید بگوییم که دو شخصی که متماثل هستند باید بتوانند تحقق پیدا کنند و تمیّزی هم هردو نداشته باشند. اینها فرض کرده‌اند که یک چیزی باشد که دوتا شبیه هم باشند مانند توأمین؛ دوقلوها یا مثل دو شیئی که به یک کیفیت درمی‌آید که این از نقطه‌نظر ماهیت یکی است. اینها نفهمیده‌اند که مسئلۀ وجودِ محدود فقط اختصاص به یک امر خاص دارد. اگر شما در کنار این امر خاص امر دیگری بگذارید، این وجود دیگری را دارد و وجود دیگری را می‌طلبد پس دیگر اینها متماثلین نیستند ولی متشابهین هستند.