بررسی فلسفی امتناع اعاده معدوم

حالا ما در اینجا ذهن خود را نسبت به یک امری که قبلاً بوده است می‌بریم. فرض این آقایان بر این است که به‌جای اینکه شما خودتان را در مامضیٰ ببرید، مامضیٰ را در کنار خودتان بیاورید؛ یعنی وقتی که یک شیء معدومی را اعاده می‌کنید معنایش این نیست که فقط خود آن شیء جدای از زمان در اینجا آمده است تا ایراد پیدا بشود. اگر او بدون زمان خودش آمده است پس این مبتدا نیست. این چطور ممکن است؟! این شیء با زمان خودش قرین و ملصق و چسبیده است و نمی‌شود جدا بشود! این شیء اگر با آن زمان آمده است خب چطور زمان گذشته می‌آید و با زمان معاد اتحاد برقرار می‌کند؟! درحالی‌که بَینَهما بون بعیدٌ. اگر آن زمان گذشته می‌آید و زمان الآن را کنار می‌زند خب این خلاف است چون الآن فرض بر این است که زمان دست من و شما نیست و زمان یک حال خاصّ به خودش را دارد. ما بخواهیم یا نخواهیم این یکی پس از دیگری متدرج الحصول حاصل خواهد شد. دست من نیست که حالا ما این شب سه‌شنبه را بردارم و به‌جای آن شب یک‌شنبه را بگذارم! اگر قرار باشد که شب یک‌شنبه با حفظ شب سه‌شنبه یکی بشود خب جمع متنافیین است! دیگر در اینجا این اتحاد هیچ معنایی نمی‌تواند داشته باشد.

ایرادی که این آقایان می‌کنند خیلی ایراد تقریباً خنده‌داری است!! می‌گویند که اگر خود زمان همراه آن بیاید دیگر در اینجا ایرادی پیش نمی‌آید چون همان مبتدا آمده است در اینجا حضور پیدا کرده است و وقتی حضور پیدا می‌کند خودش برای خودش زمان تشکیل می‌دهد. نه‌اینکه می‌آید با زمان متأخر متحد بشود تا این موارد ایراد پیش بیاید. یعنی فرض کنید یک‌دفعه شما چشم باز می‌کنید و به‌جای اینکه شب سه‌شنبه ببینید، شب یک‌شنبه می‌بینید نه‌اینکه شب سه‌شنبه را همراه با شب یک‌شنبه [ادراک کنید].