بررسی عدم وجود ضد و مثل برای حقیقت وجود

ایشان فقط می‌خواهند این را در اینجا ثابت کنند که این یک حالت ارتباط است نه‌اینکه آن ارتباط را به‌طورکلی قطع کنند. نمی‌خواهند بگویند که وجود با آن عدم مطلق باهم متحد هستند، آن معنا ندارد. و نمی‌خواهند بگویند که وجود با آن عدم مطلق منافات ندارند که این‌هم معنا ندارد. و نمی‌خواهند بگویند که آن عدم مطلق ناشی از وجود است که این‌هم معنا ندارد بلکه درصدد اثبات این مسئله هستند که مفهوم وجود و هستی در ارتباط با خود عدم مطلق یا نسبت به عدم مضاف که مسئله یک‌قدری واضح‌تر است، وقتی که آن عدم مطلق را تصور می‌کنید آن عدم مطلق را چه موقع تصور می‌کنید؟ وقتی که وجود را تصور می‌کنید! پس یک ارتباطی حتی باید بین تصور عدم با تصور وجود هم باشد.

اما در مورد أعدام سلب مضاف یا أعدام مضاف مثل عمیٰ که به معنای عدم بینایی است، تصور عمیٰ این را می‌رساند که عمیٰ در یک ظرفی هست که قابلیت بصر در آن ظرف هست، یک هم‌چنین حالتی است. یعنی یک حصۀ بسیار ناچیزی از وجود در اینجا هست همان‌طوری‌که وقتی می‌خواهیم بصر را تصور کنیم ملکۀ ما باید موضوع داشته باشد، عدم ملکه هم وقتی که می‌خواهد تصور بشود باید موضوع داشته باشد. لذا بیخود نمی‌توانیم عمیٰ را تصور کنیم. عمیٰ یک حالتی است که حالت عدم بینایی است، در یک ظرفی که می‌بایست بینا باشد نه دیوار! لذا ما نمی‌توانیم بگوییم که دیوار عمیٰ دارد بلکه عمیٰ را نسبت به شخص می‌گوییم: زیدٌ أعمیٰ یعنی زید حالتی دارد که در آن حالت بصر نیست این ارتباط عمیٰ با وجود است.

بنابراین منظور از عمیٰ، وجود نیست بلکه یک‌ نحوه ارتباطی است که این ارتباط وجود را از تعارض با اعدام مضاف خارج می‌کند.

وَ أمّا ما یُتمسَّکُ فی ذَلکَ بِأنَّ اشتراکَ طَبیعةِ الوجودِ بَینَ الأشیاءِ یوجِبُ عُروضَها لِما فُرضَ ضِدّاً أو مِثلاً لها فَیلزمَ اجتماعُ الضِّدینِ أوِ المِثلَینِ بِالفعلِ أو بِالإمکانِ و عُروضُ أحدِ الضدَّینِ أوِ المِثلَین لِلآخرِ فَلیسَ بِشیءٍ.¹