ماهیت و جایگاه معقولات ثانیه در فلسفه
تحلیل تفاوتهای وجودی معقولات ثانیه در ذهن و عالم واقع
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق جایگاه معقولات ثانیه و نحوه وجود آنها در عالم ذهن و خارج میپردازند. بحث با تفکیک میان اوصافی که مابإزاء خارجی دارند و اوصافی که تنها در ذهن یا عالم واقع (نفسالأمر) محقق هستند، آغاز میشود. استاد با بررسی دیدگاههای فلسفی، به تحلیل قضایای حقیقیه و تفاوت آن با قضایای خارجیه میپردازند و توضیح میدهند که چگونه مفاهیمی مانند زوجیت یا امکان، بدون نیاز به وجود خارجی یا ذهنی، در عالم واقع صادق هستند. در ادامه، نسبت میان معقولات ثانیه منطقی و فلسفی و چگونگی انتزاع آنها تبیین شده و این نکته مورد تأکید قرار میگیرد که وجود بر ماهیت تقدم دارد. این جلسه با هدف روشنسازی مرز میان وظایف علم فلسفه به عنوان علم کلی و سایر علوم جزئی، به تبیین نحوه ارتباط میان موضوعات و محمولات در ساختار معرفتی میپردازد.
مرتب سازی:
ماهیت و جایگاه معقولات ثانیه در فلسفه
3قضایای حقیقیه به عبارت اصولیون
پس قضایای حقیقیه به عبارت اصولیون آن چیزی است که حکم روی آن موضوع میرود سواءٌ وَقَعَ فی الخارج أو لا فرض کنید الخمرُ حرامٌ این خمر حرام است و کاری ندارد به اینکه...
علت برچیده شدن بساط مسکرات در حکومت امام زمان علیهالسّلام
إنشاءالله حکومت امام زمان علیهالسّلام میشود و دیگر بساط این خمر برچیده میشود چون میگویند الآن هم هست؛ الآن هم بااینکه جمهوری اسلامی در ایران درست شده است ولی درعینحال وجود دارد و میآیند و میروند ...! حالا یا خودشان درست میکنند یااینکه علیٰکلّحال برایشان میآورند! ما نمیدانیم! ولی در حکومت امام زمان دیگر در منازل هم ظاهراً نیست! یعنی این مسئله برداشته میشود و خب دلیلش هم مشخص است؛ میدانید چرا؟ بهخاطر اینکه آن حکومت حضرت یک آرامشی را برای مردم میآورد که دیگر مردم به یاد خمر نمیافتند! یک سکونت و اطمینانی را برای مردم میآورد، یک لذت و بهاء و بهجتی را میآورد، یک خوشی و مستی را برای مردم میآورد که کسی دنبال این کثافتکاریها نمیرود که بیاید خودش را به این چیزها آلوده کند تا از دغدغه و فکر و تشویش بیرون بیاید.
وجود نداشتن غم و غصه در حکومت امام زمان علیهالسّلام
ندیدهاید مردم میگویند: آقا بیا یک سیگاری بکشیم یک لبی تر کنیم از غصه و غم دنیا بیرون بیاییم؟! خب در حکومت امام زمان دیگر غم و غصهای وجود ندارد، وقتی که وجود نداشت دیگر طبعاً مردم به آن لذات معنوی و به خمرهای معنوی و به ﴿لَّذَّةٖ لِّلشَّٰرِبِينَ﴾1 مراجعه میکنند و دیگر به سراغ این چیزهایی که هست نمیروند. بالأخره قضیه اینطوری است!
در زمان حضرت بااینکه ـ فرض ما بر این است ـ اصلاً خمری در روی زمین وجود ندارد یعنی حکم شرعی هم منتفی میشود یا نه؟! حکم شرعی به حال خودش هست؛ الخمرُ حرامٌ خمر حرام است این را قضایای حقیقیه میگویند. یااینکه الأربعةُ زوجٌ زوجیت مترتب بر اربعه است. حالا این اربعه در خارج وجود خارجی داشته باشد یا نداشته باشد به آن مسئله کاری نداریم. این را قضایای حقیقیه میگویند؛ یعنی این نیست که اربعهای که در خارج هست باید حتماً زوج باشد فرض کنید که چهارتا کتاب کنارهم میگذاریم بعد میگوییم: این چهارتا کتاب زوج هستند. نه، نیاز به این چهارتا کتاب نداریم. یااینکه اربعهای که در ذهن تصور میکنیم آن اربعه زوج است نه این اربعهای و این چهارتا که در خارج هست، نه، نیاز به آنهم نداریم. بنابراین در عالم واقع و نفسالأمر، واقع میشود آنچه که حق است و آنچه که میبایست باشد و حکم محمول بر موضوع صادق است، این واقع میشود. نه آن چیزی که در خارج تحقق عینی دارد.
- . سوره محمد (47) آیه 15.
﴿مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَ فِيهَآ أَنۡهَٰرٞ مِّن مَّآءٍ غَيۡرِ ءَاسِنٖ وَأَنۡهَٰرٞ مِّن لَّبَنٖ لَّمۡ يَتَغَيَّرۡ طَعۡمُهُۥ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ خَمۡرٖ لَّذَّةٖ لِّلشَّٰرِبِينَ وَأَنۡهَٰرٞ مِّنۡ عَسَلٖ مُّصَفّٗى وَلَهُمۡ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَمَغۡفِرَةٞ مِّن رَّبِّهِمۡ كَمَنۡ هُوَ خَٰلِدٞ فِي ٱلنَّارِ وَسُقُواْ مَآءً حَمِيمٗا فَقَطَّعَ أَمۡعَآءَهُمۡ﴾.
ترجمه: «صفت بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده [چنین است:] در آن نهرهایی است از آبی که مزه و رنگش برنگشته و نهرهایی از شیر که طعمش دگرگون نشده و نهرهایی از شراب که برای نوشندگان مایه لذت است و نهرهایی از عسل خالص است، و در آن از هر گونه میوه ای برای آنان فراهم است، و نیز آمرزشی از سوی پروردگارشان [ویژه آنان است. آیا اینان] مانند کسانی هستند که در آتش همیشگی و جاودانه اند، واز آبی جوشان به آنان می نوشانند که روده هایشان را متلاشی می کند؟!». (محقق)
- . سوره محمد (47) آیه 15.