تحلیل وجود رابط و جایگاه آن در هستی‌شناسی

درس سیصد و نود و دوم

وجود رابط و کیفیت تعقل در آن (3)

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

بحث وجود رابط بود. از وَ ما حَکم بِه السلفُ الصالح. پس ما الآن در این جلسه یک توضیح اجمالی نسبت به بحث مطرح می‌کنیم تا إن‌شاءالله در بحث بعد این را از وَ ما حَکم بِه السلفُ الصالح [ادامه دهیم]. من هم احتمال این را می‌دادم که از همین جاست ولی درعین‌حال گفتم که از اول بحث شروع می‌کنیم.

لزوم وجود مابإزاء خارجی یا ذهنی برای هر مفهوم

المرحلةُ الثانیة: فی تتمةِ أحکامِ الوجودِ و ما یَلیقُ بِأن یذکرَ مِن أحکامِ العدمِ.

فصل (1)

فی تَحقیقِ الوجودِ بِالمعنی الرابطِ.¹

لزوم مابإزاء داشتن هر مفهوم

اگر در نظر رفقا باشد، به‌نظرم می‌رسد بحثی که در اینجا شروع کردیم یک مطلبی به‌نظر رسید که آن را در اشکال به مرحوم آخوند مطرح کردیم؛ آن مسئله عبارت از تحقق خارجی وجود رابط یا عدم تحقق خارجی وجود رابط است. وجود به دو معنا و به دو مصداق اطلاق می‌شود؛ یکی وجود به معنای حقیقت مطلق که آن حقیقت مطلق لا انتها و لا حد است و هیچ حد و قیدی ندارد که این اختصاص به ذات پروردگار دارد. وقتی می‌گوییم که وجود و از او به وجود مطلق تعبیر می‌آوریم، منظور عبارت از یک مفهوم ذهنی محض، بدون توجه به آن حقیقت خارجی او نیست چون هر مفهومی باید یک مابإزاء داشته باشد؛ یا مابإزاء ذهنی یا مابإزاء خارجی. وقتی می‌گوییم که کتاب، کتاب باید یک مابإزاء خارجی داشته باشد که عبارت از همین کتاب‌ها است. اما یک مفهوم بدون مابإزاء خارجی معنا ندارد و به‌طورکلی وضع یک لفظ برای یک معنا، اقتضای یک مابإزاء را می‌کند؛ یا مابإزاء ذهنی یا مابإزاء خارجی. در این نکته باید خوب دقت کنیم تااینکه نسبت به مسئله‌ای که مطرح می‌شود تا حدودی آمادگی داشته باشیم.

مفهوم موجود و وجود مطلق