حقیقت وجود ذهنی و کیفیت خلق تعینات

عدم کفایت صِرف دروس حوزوی برای شناخت امام علیه‌السّلام

می‌گویید که پس شما از کجا آوردید؟! می‌گوید که آهان! شما درس نخواندید؟! باید بروید درس بخوانید تا بفهمید من چه کردم! درس هم بخوانید نمی‌فهمید! باید بیایید مثل خودم بشوید تا بفهمید! اینجاست که می‌گوییم: اینها کافی نیست! اینها فقط راه‌گشا هستند باید رفت مثل امام رضا شد. مثل امام رضا که نمی‌شویم ولی نوکر و غلام امام رضا بشویم تااینکه یک چکه و قطره‌ای از معارفش به ما بدهد. حالا بدهد یا ندهد به کرم خودش [بستگی دارد]. پس وقتی که از این امام رضا علیه‌السّلام سؤال می‌کنید که شما چه کردید؟ حضرت در اینجا با زبان بی‌زبانی ـ ما حالا داریم روی گردن امام رضا می‌گذاریم! ـ می‌گوید که ما آمدیم صرف الوجود را اول در ذهن خودمان به یک شیر تبدیل کردیم و بعد به آن تعین مادی دادیم و به یک شیر چهارصد کیلویی تبدیل شد و بعد دوباره همین شیر و ماده را به صرف الوجود و تعین نفسانی تبدیل کردیم و بعد آن را در وعاء خودش نگه داشتیم. لذا در روز قیامت که می‌شود می‌بینیم یک شیر هم در کنار امام رضا ایستاده است. این همانی است که آن روز امام رضا این را تبدیل به این اسد خارجی کرد و دیگر ازبین نمی‌رود.

تعریف حقیقت وجود ذهنی

این حقیقت وجود ذهنی است که عبارت از تبدل صرف الوجود به تعیناتی است که ذهن این تعینات را برای او به‌وجود می‌آورد. یک تعین می‌آورد بعد یک تعین را می‌برد و تعین دیگر می‌آورد همین‌طور با مسئلۀ صرف الوجود بازی می‌کند. این بحثی بود که راجع به مسئلۀ وجود ذهنی بود و به‌نظر می‌رسد که تا اینجا آنچه را که نسبت به مسئله باید گفته بشود [گفته شد] البته تا حدودی، چون در اینجا بحث خیلی زیاد است؛ عالم اعتبارات، کیفیت افاضه، مسائل اشراقیین و ارتباط نفس با مثال منفصل که مطرح کردند. به‌نظر می‌رسد اینها چیزهایی است که در بحث و مطالعات باید نسبت به اینها نظر داد. اصل و لبّ مسئله ‌این بود که ما در این چند جلسه مطلب را به اینجا رساندیم. إن‌شاءالله از جلسۀ بعد بحث عادی خود اسفار را ادامه می‌دهیم.