
اصالت وجود و تبیین ماهیت اشیاء
تحلیل نسبت میان وجود واحد و کثرت ماهیات خارجی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله اصالت وجود و نحوه تحقق ماهیات در عالم خارج میپردازند. بحث با این پرسش آغاز میشود که اگر وجود، حقیقتی واحد و اصیل است، چگونه میتوان کثرت و تفاوتهای ماهوی میان اشیاء را توجیه کرد. ایشان با نقد دیدگاههایی که ماهیت را امری عدمی یا صرفاً اعتباری میدانند، به تبیین این نکته میپردازند که ماهیات دارای آثار خارجی هستند و نمیتوان آنها را با مفاهیم اعتباری نظیر «جمعیت» یا «ریاست» یکی دانست. در ادامه، با استفاده از مثالهای ملموس، چگونگی تصرف فاعل در حقیقت واحدِ وجود برای ایجاد صور مختلف تبیین میشود. در نهایت، این نتیجه حاصل میگردد که ماهیت خارجی با وجود خارجی منافاتی ندارد و تمامی اختلافات موجود در عالم، در عین حفظ اصالت وجود، ناشی از مراتب و تصرفات در همین حقیقت واحد است.
اصالت وجود و تبیین ماهیت اشیاء
5وجود، اصل در اشیاء
پس اصل در اشیاء وجود است این اصل بودن وجود در اشیاء چه چیزی است که ما به او نگاه کنیم؟! چه چیزی است که ما به او نگاه کنیم و به او اشاره کنیم؟! به این که اشاره میکنیم فنجان است، وجود نیست! به این که اشاره میکنیم ماء است، ماء که وجود نیست درحالیکه شما میگویید: اصل در همه چیز وجود است درحالیکه اصل در همه چیز ماء نیست. شما میگویید: اصل در همه چیز وجود است درحالیکه ما انسانیت داریم، طبیعت انسانیت داریم، جسم داریم، شعر داریم، وبر داریم، رأس داریم، رجل داریم، دست داریم، لحم داریم، عظم داریم، درخت چوب دارد و ماهیت و طبیعتش طبیعت بهاصطلاح چیز است. آن اصالت وجود تا اینجا چه چیزی را به ما فهمانده که ما میگوییم: اصل، وجود است؟!
شما وقتی که به شمع نگاه میکنید، خب میبینید ماهیت شمع و اصل در شمع پارافین است این اصل که پارافین است گاهی اوقات پارافین مایع است، گاهی اوقات پارافین جامد است، در درجۀ حرارتهای مختلف با ترکیبات مختلف به صورتی درمیآید، پارافین هرچه رقیقتر باشد و دقیقتر باشد لطافتش بیشتر است، ثقلش کمتر است، دودش کمتر است. اینها را شما فرض کنید بهعنوان اصل در اینجا قرار میدهید و بعد نگاه میکنید میبینید یک چیزی در مقابل شما هست این مقدار و روی سرش یک فتیله هست. روشنش میکنید، نگاه میکنید میگویید: آقا این چیست؟! شمع است. میگویید که اصل این چیست؟ این را از چه درست کردهاند؟ مادهاش چیست؟ متریالش چیست؟ از چه چیزی درست شد؟ اصل این از پارافین است. پارافین را از چه میگیرند؟ از نفت میگیرند. یکی از مستحصلات نفت پارافین است. میگویید که پس ما فهمیدیم که اصل این شمع از پارافین است و پارافین هم اصلش از نفت است بنابراین این اصلش از نفت است. دودوتا چهارتا، مشخص شد. نفت چیست؟ نفت همین است که در زیر زمین هست و درمیآورند. همینکه بهواسطۀ فسیل شدن موجودات و اشیاء تبدیل به نفت شدند. این برای ما مشخص میشود. حالا که این نفت درمیآید میبینیم که صور متعددهای دارد؛ یکی بنزین است، یکی گازوئیل است، یکی پیویسی است. یکی وازلین است، یکی پارافین است و... هشتاد نوع یا 180 نوع محصولات از این نفت استحصال میکنند. خب این نفت هم کیفیتش مشخص، صورت خارجیاش هم برای ما مشخص است. میگوییم که اصل در اینها بهعنوان لابشرط مقسمی نفت است، بعد نفت را به صورتهای متعدد درمیآورند که یک قسمش بنزین میشود، یک قسمش هم نفت میشود، یک قسمش هم پارافین میشود که از آن شمع درست میکنند.
