ماهیت وجود ذهنی و کیفیت خلاقیت نفس

اصیل بودن وجود ذهنی

وسعت اعجاب انگیز دستگاه خدا

وجود ذهنی وجود اصیل است یعنی انسان به خودش می‌رسد. اینجاست که در روز قیامت عجیب است که ﴿لَا يَعۡزُبُ عَنۡهُ مِثۡقَالُ ذَرَّةٖ﴾¹ هیچ چیزی در روز قیامت کم‌وزیاد نمی‌شود؛ تمام آنچه را که انسان انجام داده و تمام تخیلاتی را که انسان کرده است [می‌آورند]! عجیب است که این دستگاه خدا چه وسعتی دارد؟! حالا فرض کنید بگوییم که موجودات خارجی [را می‌آورد اما] این تخیلات [چطور]؟! این تخیلاتی که در یک آن، از غرب و شرق عالم به ذهن انسان نازل می‌شود و هجوم می‌آورد را [چطور حاضر می‌کند]؟! تخیلاتی که مخصوصاً موقع نماز می‌آیند؛ همین‌که انسان می‌خواهد نماز بخواند، می‌آید و می‌رود و سیاست و گردش افلاک و... همین‌طوری چرخ می‌زند تا می‌گوید: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته! تمام اینها در روز قیامت می‌آید که این نمازی که خواندی با این افکار خواندی! بیا خودت قشنگ تماشا کن. انسان خودش را در یک هم‌چنین وضعی می‌بیند. آیا الآن خودمان را نمی‌بینیم؟ دیشب که فلان کتاب را مطالعه می‌کردیم، الآن حال خودمان را می‌بینیم یا نه؟ می‌بینیم. عکس نیست، الآن احساس می‌کنیم. این عبارت از همان وجود واقعی است. پس وجود صور ذهنی واقعی است یعنی الآن آن را در خودمان احساس می‌کنیم همان‌طوری‌که خودمان را احساس می‌کنیم. همان‌طوری‌که وجود خودمان را احساس می‌کنیم. مطالعه‌ای را که دیشب کردیم، غذایی را که دیشب خوردیم، نمازی را که دیشب خواندیم، کاری را که دیروز انجام دادیم؛ از منزل بیرون آمدیم و خرید رفتیم، الآن تمام اینها را می‌بینیم و فقط فرق بین ما و آن موقع این است که یک زمانی را بین خود و آن چیزها حائل می‌بینیم. این عمل را الآن انجام دادم اما در دیروز! این اما [فرق اینها است]! من الآن انجام دادم و من کردم.

عدم جدایی بین انسان و اعمالش در روز قیامت

در دادگاه وقتی که شخص مجرم را می‌آورند و از او اعتراف می‌گیرند، مجرم خبر نمی‌دهد که من این کار را کردم بلکه می‌گوید: همین الآن همین من که در اینجا مقابل این میز ایستاده‌ام، همین من این کار را انجام دادم. من الآن این را در وجود خودم می‌بینم ولی این را چه موقع انجام دادم؟ دو سال گذشته. من الآن متحقق به این مصدرم و الآن این اسم مشتق بر من به‌عنوان صدور و استمرار صدق می‌کند، هم صدورش و هم استمرارش! صدورش خب مشخص است، استمرارش چون الآن خودش را می‌بیند. من هستم که این فرد را کشتم و منم که این مال را دزدیدم، دارد می‌بیند و بین خودش و این عملش جدایی احساس نمی‌کند، خب همین معنا در روز قیامت هست! منتها مردم نسبت به این معنا غافل هستند. اگر ما برای مردم روشن کنیم که آیا الآن خودتان، خودتان را نمی‌بینید؟! آیا در ارتباطات خودتان این را احساس نمی‌کنید که اینکه الآن تو داری با او حرف می‌زنی چرا این کار را انجام دادی؟! بگوید: من این کار را قبلاً کردم و به الآن من چه مربوط است؟! می‌گوییم: الآن در خودت نمی‌بینی که این کار را انجام دادی؟ الآن این عمل را در وجود خودت نمی‌بینی؟! نمی‌تواند انکار کند! این کار را کرده ولی تحققش در چه موقع بوده است؟ در قبل بوده است. بقاء و استمرارش تا چه موقع است؟ تا وقتی که این هست و تا روز قیامت و تا وقتی که خدا خدایی می‌کند بقاء دارد و دیگر ازبین نمی‌رود. بعد آن‌وقت حالا یک حساب‌های دیگر هست که یک مسائل دیگری در اینجا پیش می‌آید که خب حالا آنها یک حرف‌های دیگر است.﴿َأُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَهُ سَيِّ‍َٔاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖ﴾² یک بحث‌های دیگری در اینجا پیش می‌آید. بالأخره نفسِ این وجود با این بقاء دارد و این عبارت از وجود اصیل است.