ماهیت وجود ذهنی و کیفیت خلاقیت نفس

بنابراین از آنجایی که چیزی غیر از نفس وجود ندارد، این نحوه عمل نفس که یک وجودی را ایجاد می‌کند ـ بحث آن گذشت ـ که نفس در مقام تصویر صورت، جنبۀ خلاقیت و فاعلیت دارد، وقتی که این نفس می‌خواهد تصویر کند، خلق می‌کند یعنی وجود می‌دهد و این وجود دادن یعنی ماهیت به‌وجود آوردن! بنابراین از اینجا به این نکته می‌رسیم که نظر افرادی که معتقد هستند بر اینکه صور ذهنی عبارت از مقولۀ وجود است از یک نقطه‌نظر درست است و ما هم معتقد هستیم بر اینکه از مقولۀ وجود است و این یک مسئلۀ اعتباری نیست، از مقولۀ اشباح نیست، از مقولۀ صرف تعلق نیست و از مقولۀ اضافه نیست بلکه از مقولۀ وجود است منتها این بااینکه آن وجود دارای ماهیت نباشد منافات ندارد. وجودی است همان‌طوری‌که در خارج دارای ماهیت است، این وجود ذهنی هم دارای ماهیت است. تا اینجا قضیه روشن شد که نحوۀ وجود ذهنی ما با نحوۀ وجود خارجی یکی است.

مسئلۀ مابه‌الاِشتراک وجود دارد و در وجود ذهنی هم مسئلۀ مابه‌الاِشتراک و مابه‌الاِختلاف موجود است. در این مطلب تعمق کنید تااینکه راجع به مسئله‌ای که می‌خواهیم صحبت کنیم [آمادگی ذهنی داشته باشید]. من احتمال می‌دادم که این جلسه بتوانم [مطرح کنم ولی] حالم امشب مساعد نیست و این‌هم بحث خیلی مشکل و حساسی است. بحثی که می‌خواهیم مطرح کنیم در کیفیت تبدل وجود جوهری به وجود مادی و بالعکس و اتحاد آنها بالاِعتبار و اختلاف آنها بالاِعتبار است، نه اتحاد آنها بالحقیقة و اختلاف آ‌نها بالاِعتبار.

أللهم صل علی محمد و آل محمد