نقد و بررسی نظریه شیخ اشراق درباره عالم مثال

توضیحات:

آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین و نقد دیدگاه شیخ اشراق پیرامون عالم مثال اعظم می‌پردازند. بحث با بررسی مبنای سهروردی در خصوص صور خیالی و انعکاسات در آینه و اشیاء صیقلی آغاز می‌شود که همگی را مرتبط با عالم مثال اعظم می‌داند. در ادامه، استاد با تکیه بر مبانی توحید افعالی، به نقد این دیدگاه پرداخته و میان «مثال اعظم» و «مثال متصل به نفس» تفکیک قائل می‌شوند. ایشان با توضیح نحوه تحقق قوای متخیله و تفاوت آن با حقایق عینی، بر این نکته تأکید می‌کنند که بسیاری از تصورات ذهنی، زائیده نفس بوده و نباید به عالم مثال اعظم نسبت داده شوند. در نهایت، استاد با تبیین جایگاه ظلی و بالعرضِ صور مرآتی و انعکاسات صوتی، بحث را به سوی درک حقیقتِ تجلیات الهی در عالم هستی هدایت کرده و تفاوت میان حقیقت و حکایت را روشن می‌سازند.

این فایل صوتی در حال پخش است

در حال بارگذاری...

00:00:00

نقد و بررسی نظریه شیخ اشراق درباره عالم مثال

16

همۀ عالم صدای نغمۀ اوست *** که شنید این چنین صدای دراز؟¹
همۀ عالم صدای نغمۀ اوست. نغمۀ او اصل است و آنچه را که در این عالم وجود پیدا کرده است [عکس است]؛
این‌همه عکس می و نقش مخالف که نمود *** یک فروغ رخ ساقی است که در جام افتاد²
آن یک فروغ اصل است و تمام آنچه که در خارج انجام می‌شود فرع است یعنی او علت است و همه معلول هستند و او تجلی است و همه متجلی هستند و آن ظهور است و همۀ اینها مظهر هستند. این، آن جنبۀ اصلی است که همان اضافۀ اشراقیه است و آن جنبه جنبۀ اصل است و بعد به‌واسطۀ این جنبه جنبه‌های دیگر در خارج تحقق پیدا می‌کند.
أللهم صل علی محمد و آل محمد
1. . دیوان عراقی، ترجیعات، شماره 2؛ افق وحی، ص 612؛ الله شناسی، ج 3، ص 201.
2. . دیوان حافظ (قزوینی)، غزل 111.