اثبات وجود عالم مثال و حقایق غیرمادی

درس سیصد و پنجاه و هشتم

اثبات وجود عالمی غیر از عالم ماده

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم‌

و بِالجملةِ فإنمّا یَثبتُ بِأدلةِ الوجودِ العلمی لِلأشیاءِ الصوریةِ وجودُ عالمٍ آخَر و أنّ لِهذه الصورِ و الأشباحِ وجوداً آخَر سوىٰ ما یَظهَرُ عَلى الحواسِ الظاهرةِ.¹

منظور از حصول صورت بر حواس

ادلۀ وجود ذهنی برای صور اشیاء اثبات وجودی غیر از آنچه که بر حواس ظاهر می‌شود را می‌کنند. البته منظور از حصول صورت بر حواس اشاره به این آثاری که روی خود حواس انسان به‌واسطۀ تأثیر و تأثرات از عوامل خارجی پیدا می‌شود نیست بلکه مقصود از حواس همان حواس ذهنی است یعنی وسائطی که آن وسائط جنبۀ انتقال از حس به مرتبۀ باطن را دارند که حس عبارت از قوایی است که این قوا در مغز قرار دارند و جنبۀ ‌واسطه و آلیت برای انتقال این صور حسی از ماده به باطن را برعهده دارند.

بنابراین هر اثری که بر یکی از حواس انسان وارد بشود، آن اثر در یک ناحیه از ناحیۀ مغز ایجاد می‌شود و حواسی در نواحی مختلفۀ مغز مربوط به آن تأثرات هستند، آن حواس وجود دارند که برای هرکدام از اینها موطن خاصی است؛ باصره و بینایی موطن خاصی از مغز را دارد و همین‌طور سامعه ـ شنوایی ـ و ذائقه و لامسه، هرکدام از اینها برای خودشان حواس مختص به خودشان را دارند. قوۀ حافظه، قوۀ درّاکه، هوش و استعداد و اینها مسائلی است که هرکدام از اینها موطن خاصی را در مغز اشغال کرده‌اند.

تبیین خصوصیات سلول‌های مغزی

علیٰ‌کل‌ّحال اصلاً مغز یک عضو عجیبی است که هنوز به او پی نبرده‌اند و متوجه نشده‌اند این خصوصیت سلول‌های مغزی که همه مشابه همدیگر است، چطور هرکدام یک وظیفۀ خاص به‌خودشان را ایفا می‌کنند و این نحوه تمرکزی که هرکدام از اینها مشغول به فعالیت در یک نقطۀ خاص هستند چطور می‌توانند این اثر را به‌وجود بیاورند؟! سلول‌هایی که مربوط به سامعه هستند و سلول‌هایی که مربوط به باصره هستند از نقطه‌نظر شکل و قیافه و از نقطه‌نظر ترکیب فیزیکی یکسان هستند اما امروز در این مسئله مانده‌اند که چطور وظایف مختلف را انجام می‌دهند در عین اینکه آنها دارای تأثّرات مختلف هستند و دارای داده‌های متفاوتی هستند صرف‌نظر از آن واسطۀ انتقال که عبارت از اعصاب مجوّف یا اعصاب توپر است که هرکدام از اینها وظیفۀ خاصی را برای انتقال اطلاعات به مغز ایفا می‌کنند. خب این تا اینجا حواسی است که این صور خارجیه موجب گرفتن این حواس خواهد شد.