ماهیت وجود ذهنی و کیفیت تحقق آن در نفس

آثار سوءظن به افراد

این‌همه روایت از طرف ائمه علیهم‌السّلام دربارۀ حمل صحت برادر ایمانی داریم؛ کسی که می‌تواند تا هفتاد مرتبه حمل به صحت کند و در هفتاد و یکم نکند در ایمانش خلل است،¹ به‌خاطر همین‌ها است.

چرا می‌گویند که درست تصور کن؟ چرا می‌گویند که تصور شیطانی نکن؟! چرا می‌گویند که خودت را محکوم احساسات نکن؟! چرا می‌گویند که نسبت به برادر ایمانی سوءظن نداشته باش؟! چرا می‌گویند که حُسن‌ظن داشته باش؟! به‌خاطر اثرات سوئی که دارد! پدر آدم را این تصورات درمی‌آورد! این نفس را می‌کوبد و ازبین می‌برد و از تقرب به خدا دور می‌کند. انسان وقتی که می‌تواند یک راه‌حل صحیح و مناسب برای فعل شخصی قرار دهد چرا حمل بر نامناسب کند؟! چرا صورت زشتش را در ذهن بیاورد؟ تمام اینها مانند ضربه‌های کاردی است که مدام بر این نفس وارد می‌شود، وارد می‌شود و انسان را دور می‌کند. حالت کدورت و ظلمت بر نفس می‌آورد. همۀ اینها به‌خاطر سوءظن، حرف‌های نامناسب زدن، حرف‌های لغو زدن و در مجالس غیر روحانی شرکت کردن و با افراد غیر نفس صالح، نشست و برخاست کردن است. چرا اینها این‌طور است؟ چرا این‌همه دستور داریم که انسان نباید [دنبال این چیزها برود] چون مدام یک اثر مجرد سلبی به‌وجود می‌آورد. یک سلام‌وعلیک یک اثر، یک احوال‌پرسی یک اثر، یک حرف لغو [زدن] یک اثر، یک غیبت شنیدن یک اثر، یک تهمت شنیدن یک اثر، یک خاطر بد، اثر اثر اثر! از این نفس دیگر چیزی باقی نمی‌ماند؛ دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که نماز بخواند. دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که به‌دنبال خدا برود. دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که تقرب کند. صبح تا شب با این حرف بزن و با او حرف بزن و غیبت این را بکن و تهمت او را بگو و بعد می‌گوییم: الله اکبر! و بعد هم می‌گیریم می‌خوابیم! نه آقا! تمام این تصورات می‌آید و خودش را در نفس ما می‌کارد! حالا یکی‌یکی باید خارج کنی! آن ذهنیتی که به وجود ما رفته، کار انجام داده است. آن ذهنیت و آن تصور کار دست ما داده است. چرا انسان از اول جلوی آن را نگیرد؟! چرا بیاید به یک صورتی نگاه بکند که بعد مجبور بشود آن صورت را از ذهن خودش ازبین ببرد؟! خب از اول نرود نگاه کند.