تبیین تفاوت حمل اولی ذاتی و حمل شایع صناعی

پس به حمل اوّلی ذاتی آن خشبی که در ذهن ماست، خشب است و حجر نیست. به حمل اوّلی ذاتی همان شیئی که در ذهن هست همان است که ما در خارج هم با آن تماس داریم. در خارج وقتی که سنگ برمی‌داریم به‌جای سنگ چوب برنمی‌داریم، سنگ را برمی‌داریم. چرا سنگ را برمی‌داریم؟! به‌واسطۀ اینکه به‌دنبال سنگ هستیم، چون سنگ را تصور کرده‌ایم. بچه سنگ برمی‌دارد که با آن گنجشک را بزند، اینکه سنگ را برمی‌دارد گنجشک را بزند به‌خاطر این است که سنگ را در ذهن آورده است، اگر چوب در ذهن می‌آورد دیگر سنگ را برنمی‌داشت و چوب را برمی‌داشت. پس این به آن عنوان اوّلی هر چیزی را که در ذهن بیاورید عبارت از همان شیئی است که در خارج هم با همان شیء در تماس هستیم. این مربوط به عنوان اوّلی اوست که از او تعبیر به حمل اوّلی و حمل ذاتی خواهد شد. و بالأخره از باب اینکه جایگاه این شیء در نفس است و باید یک حظّ وجودی داشته باشد، آن حظّ وجودی که دارد و در شکل این عرض کیف ـ منتها کیف نفسانی ـ در نفس جای می‌گیرد و این دو دیگر هیچ منافاتی با همدیگر پیدا نخواهند کرد.

تحقیقٌ و تفصیل:

إعلَم أنّ حملَ شی‌ءٍ على شی‌ءٍ و اتحادَه مَعه یَتصوَّر على وجهَین ـ أحدُهما الشائعُ الصناعیُ المسمّى بِالحملِ المُتَعارف و هو عبارةٌ عن مجردِ اتّحادِ الموضوعِ و المحمولِ وجوداً.¹

حمل یک شیء بر شیء دیگر محمول بر موضوع و اتحاد آن محمول با آن موضوع به دو قسم تقسیم می‌شود: یکی حمل شایع صناعی است که حمل مصداقی است که همین حمل متعارفی است که همۀ این حمل‌هایی که در عرف و اجتماع می‌کنند همین است. می‌گویند که زید عالم است، نمی‌گویند که مفهوم زید با مفهوم عالم یکی است. می‌گویند: وجود زید با وجود عالم یکی است. یا می‌گویند که برو سبزی بخر. نمی‌گویند که برو مفهوم سبزی را بیاور یا مثلاً بخر! یعنی باید وجود سبزی را در اینجا بیاوری، وجودش مورد نظر است. قضایایی که بین مردم متعارف هست، 95 درصد قضایا به خود آن وجود برمی‌گردد و پنج درصد در معنا و مفهوم مسئله دور می‌زند. در حمل متعارف، مسئله این است که این حمل عبارت از مجرد اتحاد موضوع و محمول در وجود است گرچه به‌حسب مفهوم اختلاف است ولی به‌حسب وجود، وجودش وجود واحد است.